Arthur Schopenhauer ve Friedrich Nietzsche'de Estetik Deneyim
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TARIK KOCAMANOĞLU
Danışman: Nil Avcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Schopenhauer ve Nietzsche'nin estetik anlayışlarını estetik deneyim kavramı üzerinden çözümlemeyi hedeflemektedir. Bu hedef doğrultusunda Schopenhauer ve Nietzsche'nin estetik anlayışlarını, estetik anlayışlarında metafiziğin yerini, estetik deneyim kavrayışlarını oluşturan unsurları ve estetik anlayışlarının ahlâki boyutlarını ortaya koymak amaçlanmaktadır. Çalışma iki temel bölüme ayrılmıştır. İlk bölüm Schopenhauer'ın İsteme ve Tasavvur Olarak Dünya adlı kitabı çerçevesinde hazırlanmış olup ikinci bölüm ise Nietzsche'nin Tragedyanın Doğuşu isimli eseriyle sınırlanmıştır. İsteme ve Tasavvur Olarak Dünya'da Schopenhauer sanatı var olmaya içkin acıdan kurtulma yollarından biri olarak sunar. Schopenhauer estetik deneyimin yaşattığı kurtuluşun ancak istemeyi reddederek ve yaşamı olumsuzlayarak gerçekleştirebileceğini düşünür. Estetik deneyimde özne ihtişamlı olana ve güzele yönelmekte, geçici olarak bireyselliğinden kurtulmakta ve saf özne olarak idealara ulaşmaktadır. Bu bölümde Schopenhauer'ın estetik deneyim anlayışının, düşünürün İsteme ve Tasavvur Olarak Dünya adlı kitabı çerçevesinde, metafiziğiyle ve ahlaki görüşleriyle ilişkisini, isteme, tasavvur, idea, çilecilik, kurtuluş kavramları üzerinden açıklanmaya çalışılmıştır. Nietzsche için sanatın değerini belirleyen yaşattığı estetik deneyim ile birlikte yaşamı olumlama çabasıdır. Schopenhauer'ın aksine, Tragedyanın Doğuşu'nda Nietzsche sanatın ve sanatın sunduğu estetik deneyimin, yaşamı olumlayarak anlamlı kıldığını savunur. Nietzsche varlığı tarif ederken, Schopenhauer'ın isteme kavramına koşut bir kavram olan İlk-bir kavramını kullanır. İlk-bir, oluş sürecine tekabül eder ve Nietzsche onu bir estetik üretim süreci olarak betimler. Estetik sürece hem yaratım hem de yıkım içkindir. Nietzsche'ye göre sanatçı bu süreci taklit eder ve estetik deneyim de bu sürece katılma deneyimidir. Yaşamın estetik deneyim ile onaylanması Nietzsche için kurtuluşlardan sadece biri değil, tek gerçek kurtuluştur. Bu bölümde Nietzsche'nin görüşleri İlk-bir, Appoloncu biçim ve Dionysosçu esriklik ile trajik deneyim ve estetik olumlama kavramları üzerinden anlatılacaktır.