Endemik Polygonum samsunicum L. bitkisinin kimyasal içeriği ve biyokimyasal aktivitelerinin araştırılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLIHAN ALEV

Danışman: Tevfik Özen

Özet:

Dünyada yaklaşık 300 Polygonum türü bulunmaktadır. Türkiye` de Polygonum türüne ait 45 taksonu vardır ve 13 tanesi endemiktir. Son zamanlarda, literatürde Polygonum türleri ile ilgili biyoaktif moleküllerin izolasyonu, karakterizasyonu, antioksidan, antimikrobial, antitümör, antiobozite gibi biyolojik aktivitelerinin araştırıldığına rastlanmaktadır. Dünyada Polygonum türleri ile ilgili biyokimyasal özelliği oldukça fazla araştırılmasına karşılık Endemik Polygonum samsunicum L.` nin kimyasal içerikleri, enzim inhibisyon potansiyeli, antioksidan ve antiproliferatif aktiviteleri ile ilgili herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Tez çalışmasında P. samsunicum (M) su (MSU), etanol (MET), metanol (MME), aseton (MAS), etilasetat (MEA) ve hekzan (MHE) ile ekstrakte edildi. Ekstraktların kimyasal içerikleri (fenolik bileşenleri, toplam fenolik ve flavonoid içeriği), antioksidan (toplam antioksidan aktivitesi, indirgeme gücü, lipit peroksidasyon inhibisyonu, metal şelat, deoksiriboz koruma, hidrojen peroksit, süperoksit anyonu, serbest radikal, hidroksil radikali ve ABTS˙⁺ radikali giderme), antiproliferatif, asetilkolin esteraz ve bütirilkolin esteraz inhibisyon aktiviteleri spektroskopik olarak belirlendi. MME ekstraktının ekstraktsiyon verimi diğer ekstraktlara göre daha yüksek (%13.64) bulunmuştur. Ekstraktların toplam fenol ve flavonoid içeriklerinin yüksek oranda olduğu tespit edildi. MME` nin toplam fenolik içeriği (16.10±0.15 mg gallik asit eşdeğer/g kuru bitki) ve MEA` nın toplam flavonoid içeriği (17.40±0.68 mg kateşin eşdeğer/g kuru bitki) en yüksek olduğu bulundu. Klorojenik asit, kateşin, ellagik asit, kuersetin-3-B-D-glukosit, kihikorik asit, naringin, morin ve sinnamik asit bileşikleri MET, MME, MHE, MAS, MEA ve MSU ekstraktlarında yüksek oranda belirlenmiştir. MSU ve MME ekstraktlarının toplam antioksidan aktivitelerinin yüksek olduğu belirlendi ve fenoliklerin analiz sonuçlarını desteklemektedir. Ekstraktların in vitro antioksidan aktiviteleri artan konsantrasyona bağlı (50-500 μg/mL) artış olduğu belirlendi (p<0.05). MSU ekstraktının lipit peroksidasyonu inhibisyonu (EC50= 12.51±4.22 μg/mL), MME ekstraktının indirgeme gücü kapasitesi (A0.5= 101.9±3.91 μg/mL), MME ekstraktının H2O2 giderme aktivitesi (EC50= 26.94±4.04 μg/mL), MSU ekstraktının deoksiriboz koruma aktivitesi (EC50= 41.48±2.44 μg/mL), MSU ekstraktının süperoksit anyonu giderme aktivitesi (EC50= 15.43±2.92 μg/mL) diğer ekstraktlara göre daha etkin aktiviteler göstermiştir. Ekstraktların asetilkolin ve bütirilkolin esteraz inhibisyon potansiyelleri galantamine göre daha etkili olduğu bulunmuştur. MME, MET, MAS ve MHE ekstraktları HeLa kanser hücre hatlarına karşı yüksek antiproliferatif aktivite gösterdi. Sonuç olarak, P. samsunicum` un MSU, MET, MME, MAS, MEA ve MHE ekstraktlarının kimyasal analizleri ve biyokimyasal sonuçları potansiyel antioksidan, antinödejeneratif ve antikanser doğal ürün olabildiğini desteklemektedir.