Çalışma yaşamındaki psikososyal riskler ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERTUĞRUL ÇÖP
Danışman: Elif Ünal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanayinin öncü sektörü olarak kabul edilen demir çelik fabrikalarında psikososyal risklere yönelik yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Dolayısıyla, bu çalışmada, bir demir çelik fabrikası çalışanlarının psikososyal risk faktörlerini belirleyerek, bu faktörlerin psikolojik belirtilerle olan ilişkisini anlamak amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini bir demir çelik fabrikasının 802 çalışanı oluşturmaktadır. Uygun örnekleme yöntemiyle evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın örneklemini 20-64 yaş aralığında 418 erkek çalışan oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak BTF, KSE ve KOPSOR kullanılmıştır. Araştırma kesitsel desen uyarınca gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya OMÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu'ndan gerekli izinler alındıktan sonra başlanmıştır. Veriler, çalışanlara kısa mesaj aracılığıyla ulaştırılan çevrimiçi anket üzerinden toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS-21 paket programı ve Jamovi 2.3.28 programı kullanılmıştır. Normal dağılım sağlanmadığından verilerin analizinde parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Psikolojik belirtilerin, psikososyal risk boyutlarının grupları arasında farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek amacıyla Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Psikolojik belirtiler ile psikososyal riskler arasında bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek için Spearman-Brown Sıra Farkları Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Psikososyal risklerin psikolojik belirtiler üzerindeki yordayıcı etkisini incelemek için Çok Değişkenli İkili Lojistik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Tükenmişliğin psikolojik belirtilerle ilişkili olduğu ve yüksek psikolojik belirtileri öngördüğü saptanmıştır. Duygusal taleplerin anksiyete, depresyon ve olumsuz benlik belirtileriyle ilişkili olduğu ve yüksek depresyon belirtilerini öngördüğü saptanmıştır. Duygularını gizleme gereksiniminin olumsuz benlik belirtileriyle ilişkili olduğu ve yüksek anksiyete ve yüksek olumsuz benlik belirtilerini öngördüğü saptanmıştır. İş-ev çatışmasının anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite belirtileriyle ilişkili olduğu saptanmıştır. Güven eksikliğinin depresyon, somatizasyon ve hostilite belirtileriyle ilişkili olduğu ve yüksek depresyon belirtilerini öngördüğü saptanmıştır. İş güvencesizliğinin yüksek depresyon belirtilerini öngördüğü saptanmıştır. Rol açıklığı eksikliğinin yüksek olumsuz benlik ve yüksek hostilite belirtilerini öngördüğü saptanmıştır. Adalet ve saygı eksikliğinin ve öngörülebilirlik eksikliğinin hostilete belirtileriyle ilişkili olduğu saptanmıştır. Mevcut çalışma bulguları psikososyal riskler ve psikolojik belirtilerin ilişkili olduğunu göstermektedir. Psikososyal risklerin önlenmesi çalışanların ruh sağlığını korumak adına önemli olabilir.