Reel opsiyonlarla yenilenebilir enerji tesislerinin değerlemesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU BIYIKLI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Faik Ahmet Sesli
Eş Danışman: Pelin Kasap
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Rüzgâr Enerji Santralleri (RES) büyük bütçeli yatırımlardır ve ekonomik ömür süreleri oldukça uzundur. Bu süre boyunca yatırım değerlemede kullanılan proje parametrelerinin değişimlerini de kesin olarak bilmek imkânsızdır. Geleceğe dair risk ve belirsizlik durumlarının değerleme analizine mutlaka yansıtılması gerekmektedir. Geleneksel değerleme yöntemlerinden İndirgenmiş Nakit Akışlara (İNA) göre hesaplanan Net Bugünkü Değer (NBD), sadece bugünün şartlarına dayanarak sabit bir iskonto üzerinden nakit akışları indirgeyen bir hesaplama prensibine sahiptir. Bu durum yatırım değerinin olduğundan daha az hesaplanmasına neden olarak yetersiz kalmaktadır. Reel opsiyonlar, risk ve belirsizlikleri değerlemeye dâhil ederek ve erteleme, genişleme, terk etme gibi esneklik seçeneklerini yatırımcıya sunarak, yatırımın değerinin artmasını sağlamaktadır. Bu şekilde negatif NBD'ye sahip bir yatırım, opsiyon değeri ile birlikte pozitif bir Genişletilmiş Net Bugünkü Değer (GNBD)'ye sahip olabilmektedir. Bu doktora tez çalışmasında Sinop ilinde, %35 kapasite faktörüne sahip, 5MW elektrik üretim kapasiteli RES-1 ve RES-2 yatırımları için hem geleneksel yöntemle hem de reel opsiyonlarla çalışma gerçekleştirilmiştir. RES-1 yatırım projesinin NBD'si negatifken, RES-2 yatırım projesinin NBD'si pozitiftir. İki farklı RES ile çalışılmasının sebebi, pozitif ve negatif yatırımların ikisi için de reel opsiyonların değer kazandırdığını göstermek olmuştur. Bu nedenle Black-Scholes ve Binomial değerleme yöntemleriyle geniş kapsamlı bir değerleme gerçekleştirilmiştir. Erteleme, genişleme ve terk etme opsiyonları kullanılarak yapılan bu çalışmada, esneklik faktörlerinin opsiyon üzerindeki etkileri de detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Özellikle erteleme opsiyonunun proje parametreleri üzerindeki etkileri belirli öngörüler ile sağlanarak, çok daha detaylı bir çalışma yürütülmüştür. Erteleme ile piyasalarda kaybedilen fırsat maliyetini ifade eden getiri kıtlığı parametresinin, Black-Scholes yönteminde kullanım şeklinin revize edilebileceği, bu bölümde elde edilen önemli sonuçlar arasında yer almıştır. Bu analizlerin devamında hem Crystal Ball hem de Matlab programı kullanılarak Monte Carlo Simülasyonu (MCS) ile analizler yapılmış ve MCS'nin analitik hesaplamalara göre benzer sonuçlar vererek birbirlerinin yerine kullanılabilecekleri sonucu elde edilmiştir.