Samsun Vezirköprü Neokladiapolis Antik Kentinde yürütülen yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen pres denge ve soku taşları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEFA TORUN

Danışman: Akın Temür

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yemek, insanoğlunun binlerce yıllık yaşantısında daima en temel gereksinimi olmuş ve beslenme alışkanlıkları genellikle coğrafi özelliklere göre farklılıklar göstermiştir. Neolitik döneme kadar yiyeceğini doğadan temin eden insanoğlu bu dönemle birlikte tarıma geçiş yapmış ve tahıl, zeytin ve üzüm üretimine başlamıştır.Neolitik dönemden günümüze kadar hayatımızın her anında tahıl, zeytin ve üzümden elde edilen ürünler en önemli besin kaynağımızı oluşturmuştur. Zeytin ve üzümden zeytinyağı ile şarap, tahıllardan ise, besin elde edebilmek için günümüzde olduğu gibi antik dönemde de öz suyunun çıkarılması veya öğütülmesi gerekmiştir. Bu işlemler içinde yine günümüzde olduğu gibi presleme ve öğütme işlemleri yapılmıştır. Presleme ve öğütme amacı için kullanılan yöntemler dönemsel ve bölgesel koşullardan dolayı her zaman farklılıklar göstermiştir. Söz konusu presleme ve öğütme aletlerinin kullanım gördüğü alan coğrafi şartlara göre farklılıklar gösterse de temelde aynı amaç için kullanılmıştır. Vezirköprü Neoklaudiopolis Antik Kentinde 2018-2019 yıllarında 61 yerleşimde gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında 46 bölgede tespit edilen, pres denge ve çok uzun süre boyunca kullanım görmüş soku taşları, çalışma konumuzu oluşturmaktadır. Pres denge taşları, zeytinyağı ve şarap üretimi aşamalarında presleme işleminde kullanım görürken, soku taşları ise, genellikle tahılların öğütülerek un haline getirilmesinde kullanılmaktadır.İklim değişiklikleri ve 14. yüzyılın ilk yarısında Samsun coğrafyasında Türklerin hâkimiyetinin başlamasıyla, Türklerin örf, adet ve geleneklerini bölgede tam anlamıyla hissettirmesiyle, antik dönemde zeytinyağı ve şarap üretiminde kullandıkları pres denge taşlarının bazılarının orta kısımları genişleterek soku taşına devşirilmiştir. Çalışma kapsamında, toplam 34 adet pres denge taşı 5, soku taşları ise, 3 ayrı form altında değerlendirilmeye alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Samsun, Vezirköprü, Zeytinyağı, Şarap, Tahıl, Pres Denge Taşları, Soku Taşları.