Melet Irmağı orta ve aşağı çığırının uygulamalı jeomorfolojisi, ordu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLTER KUTLU HATİPOĞLU
Danışman: Ali Uzun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Melet Irmağı (Ordu) orta ve aşağı çığırının doğal ortam özellikleri uygulamalı jeomorfoloji açısından incelenmiştir. Çalışma alanı Melet Irmağı Havzası'nın orta ve aşağı kesimlerinin su bölümü hatlarıyla sınırlandırılmış, ancak akarsuyun yukarı çığırını oluşturan Mesudiye Havzası, Topçam Boğazı ile araştırma sahasından ayrılmıştır. En yüksek yeri 2298 m olan araştırma sahası 865 km2 alana sahiptir. Esas olarak arazi gözlem ve incelemelerine dayanan bu çalışmada, sahanın jeomorfolojik özellikleri ve jeomorfolojiden kaynaklanan problemleri arazi çalışmaları ile belirlenmiştir. Ayrıca, bu problemler istatistiksel analizler, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama tekniklerine ait bilimsel modeller kullanılarak analiz edilmiş ve haritalanmıştır. Karadeniz Bölgesi'nin, Orta ve Doğu Karadeniz bölümlerini birbirinden ayıran sınır olarak kabul edilen Melet Irmağı, Ordu şehrinin içme ve kullanma suyunun temin edildiği tek kaynaktır. Akarsu aşağı çığırdaki sanayi tesisleri ve orta çığırında açılan maden ocakları, tarımsal faaliyetler, yapımı süren ve yapımı tamamlanmış olan nehir tipi HES'ler (Hidroelektrik Santrali), barajlar ve bu tesislere giden yolların yapım çalışmaları ile kirletilmektedir. Bir uygulamalı jeomorfoloji çalışması olan bu araştırmada topoğrafik yapı nüfus ilişkisi, topoğrafik yapı yerleşme ilişkisi, topoğrafik yapı ekonomik faaliyetler ilişkisi, topoğrafik yapı arazi kullanımı/arazi örtüsü ilişkisi ve topoğrafik yapı doğal afetler ilişkisi incelenmiştir. Çalışma sahasında 81.611 kişi yaşamaktadır. Yerleşmeler ise aşınım yüzeyleri ile diğer düz ve düze yakın alanlarda kurulmuştur. Fındık ve kivi üretimi sahadaki önemli tarımsal faaliyetlerdir. Arazi kullanımındaki değişim oranlarına göre 2002 – 2015 yılları arasında tarım alanlarında % 14 artış olurken, orman alanları % 12 azalmıştır. Çalışma sahasındaki risk analizlerine göre sahanın % 31,9'unda erozyon, % 15,3'ünde heyelan, % 1,3'ünde taşkın "çok yüksek" risk gurubuna girmektedir. Depremsellik analizine göre sahada 4,5 büyüklüğündeki bir depremin 10 yıl içinde olma olasılığı % 98,8 olarak tespit edilmiştir. Yörede zaman zaman çığ ve kaya düşmeleri görülmektedir. Çalışma alanında yerleşim yerleri planlanırken sahanın erozyon, heyelan, taşkın, depremsellik, çığ ve kaya düşmesi risklerine dikkat edilmelidir. Sahadaki erozyonun önüne geçebilmek için orman alanları korunmalı, gerekli yerler ağaçlandırılmalıdır. Ayrıca saha içindeki şelaleler, doğal mağaralar ve kaya mezarları gibi zenginlikler turizme kazandırılmalıdır. Anahtar Sözcükler: Melet Irmağı, Uygulamalı Jeomorfoloji, Ordu, Karadeniz Bölgesi, Türkiye.