Çocuğu Özel Gereksinimli Olan Annelerin Aile Yükü ile İhtiyaçlarının Kesişimsellik Yaklaşımıyla İncelenmesi: Samsun Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF NİDA ÇAKICI

Danışman: Senem Gürkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasının temel amacı, çocuğu özel gereksinimli olan annelerin aile yükü ile ihtiyaçlarının, kesişimsellik yaklaşımı doğrultusunda değerlendirilmesidir. Hem kadınlık hem de özel gereksinimli çocuğu olan annelik deneyimlerinin ne şekilde kesiştiğini anlamaya çalışarak, kadınların bakım yüküyle ihtiyaçlarını kesişimsellik bakış açısıyla ele almak ise, tezin bir diğer hedefidir. Çalışma, nicel araştırma yöntemleri temel alınarak ilişkisel tarama modeli ile kesitsel bir desenle yürütülmüştür. Çalışmanın katılımcılarını, 0-18 yaş arası özel gereksinimli çocukları olan Samsun'da ikamet eden 328 anne oluşturmaktadır. Örneklemin belirlenmesinin ardından, (kriter) örnekleme ve kartopu (zincir) örnekleme teknikleri de kullanılmıştır. Veriler, sosyo-demografik özellikleri belirlemek amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Aile Gereksinimleri Belirleme Aracı ve Aile Yükü Değerlendirme Ölçeği olmak üzere üç ayrı veri toplama aracıyla elde edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, ailelerin yükü arttıkça aile gereksinimlerinin de artış gösterdiği görülmüştür. Ayrıca, katılımcı annelerin en fazla duygusal yük yaşadıkları ve bilgiye gereksinimlerinin ön plana çıktığı saptanmıştır. Bu sonuçlar, özel gereksinimli çocuğu olan annelerin yükünü gidermek için konunun yalnız bireysel değil aynı zamanda sosyal destek boyutuyla da ele alınarak gereksinimlerinin tespit edilmesi gerektiğini ve destek mekanizmalarının bu doğrultuda geliştirilmesinin önem arz ettiğini göstermektedir.