4. sınıf sosyal bilgiler dersi "Kültür ve miras" öğrenme alanının öğretmen görüşleri ve ders kitabı açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel Eğitim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA TOKSOY
Danışman: Kaya Tuncer Çağlayan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, ilkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Kültür ve Miras" öğrenme alanının öğretmen görüşleri ve ders kitabı açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve betimsel analiz yapılmıştır. Bu çalışmaya 2021-2022 eğitim öğretim yılında 4. sınıf okutan 10 sınıf öğretmeni katılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve kontrol çizelgesi kullanılmıştır. Ulaşılan veriler görseller, tablolar ve doğrudan alıntılarla betimlenmiştir. Araştırmada eğitsel tasarım, görsel tasarım, dil ve anlatım ve ölçme değerlendirme boyutları açısından öğretmen görüşleri alınmış ve ders kitabı incelenmiştir. Sonuç olarak öğretmenlerin çoğunluğu eğitsel tasarım, görsel tasarım ve ölçme değerlendirme boyutları yönünden ders kitabının yetersiz olduğunu vurgulamışlardır. Ayrıca kitaptaki metinlerin uzun, özellikle Milli Mücadele konusunun öğrenci seviyesinin üzerinde olduğunu belirtmişlerdir. Ders kitabının genel olarak öğretim programında belirlenen kazanım, değer ve becerileri kapsadığı görülmüştür. Öğretim programında 4 kazanım hedeflenmiş ve "Ailemin Tarihi, Milli Kültür Ögelerimiz, Geçmişten Bugüne Çocuk Oyunları, Bir Kahramanlık Destanı: Milli Mücadele" olmak üzere 4 konu başlığına ayrılmıştır. Kontrol çizelgesi kullanılarak yapılan incelemede, ders kitabının eğitsel tasarımının öğretim programına uygun olduğu gözlemlenmiştir. Ancak öğretmenlerin de belirttiği gibi kullanılan görsellerin dikkat çekici olmadığı belirlenmiştir. Ders kitabının ölçme değerlendirme açısından öğrenciyi ezbere yönlendirdiği belirlenmiştir. Yine ders kitabının öğrencilere sorgulama yapma, araştırma, analiz etme gibi becerileri kazandırmada yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu sebeplerden dolayı ders kitabının yöntem ve teknik açısından çeşitlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca kullanılan görsellerin de konuyu daha kapsayıcı özellikte olması gerektiği düşünülmektedir. Öğretmenlerin de vurguladığı gibi özellikle Milli Mücadele konusu öğrencilerin seviyesinin üzerinde işlenmiştir. Ancak nitelikli bir ders kitabında anlatımın öğrenci seviyesine uygun ve öğretimi destekleyici olması önemlidir.