HEMŞİRELERİN DİKKAT KONTROL DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ: BİR ÖLÇEK GELİŞTİRME ÇALIŞMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİDA KIYICI
Danışman: Zeliha Koç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Metodolojik ve tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırmanın amacı, "Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği"ni geliştirmek ve hemşirelerin dikkat kontrol düzeylerini etkileyen faktörleri belirlemektir. Materyal ve Metot: Araştırma 27/11/2020-3/11/2022 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi'nde yürütüldü. Bu araştırma iki aşamada gerçekleştirildi. Nitel araştırma tasarımının kullanıldığı birinci aşamasında 32 hemşire ile fenomenolojik görüşmeler yapıldı. Hemşirelerle yapılan görüşmelerden yararlanarak ve bu konudaki literatür taranarak ölçek madde havuzu oluşturuldu. Nicel araştırma tasarımının kullanıldığı ikinci aşamasında ölçek geliştirme adımları doğrultusunda 440 hemşireye "Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği Taslağı"nın geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulandı. Nicel verilerin analizinde SPSS 28 ve IBM SPSS Amos 21.0 programlarından, nitel verilerin analizinde MAXQDA 22 programından yararlanıldı. Bulgular: Beşli likert tipi hazırlanan ve 50 maddede oluşan "Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği Taslağı" kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla uzman görüşüne sunuldu. Uzman görüşü sonrasında taslak ölçeğin Kapsam Geçerlik İndeksi 0,86 olarak belirlendi. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda bazı maddeler yapı dışına çıkartılarak, 28 madde ve 4 alt boyuttan oluşan bir taslak ölçek yapısı elde edildi. Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği, doğrulayıcı faktör analizi sonrasında 19 madde ve 4 alt boyuttan oluşan son halini aldı. Doğrulayıcı faktör analizinde ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/sd: 3,00; GFI: 0,910; AGFI: 0,883; IFI:0,948; TLI(NNFI):0,923 CFI: 0,947; RMSEA:0,068; SRMR:0,045 olarak belirlendi. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle değerlendirilerek yanıtlar arasındaki uyumun çok iyi olduğu saptandı (ICC: 0,095; p<0,001). Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,911 olduğu ve ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,742 ile 0,924 arasında değiştiği belirlendi. Nitel verilerin analizleri sonucunda; dikkat kavramının ne çağrıştırdığı, dikkatin dağılmasına neden olan faktörler, dikkatin önemli olduğu meslek grupları, dikkat düzeyi düşüklüğünün sonuçları ve dikkati artırmaya yönelik öneriler olmak üzere beş tema belirlendi. Sonuç: Bu çalışmada Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği'nin (HDKDBÖ) geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi. Anahtar Sözcükler: Dikkat, Dikkat kontrol, Hemşire, Ölçek, Ölçek geliştirme