Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3301'deki inşâ metinleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA OLCAY KAPLAN
Danışman: Halil İbrahim Haksever
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Münşeâtlar klasik Türk edebiyatının kuruluş dönemiyle birlikte görülmeye başlamış süslü nesir metinleri olup bu edebiyat ile de ömrünü sürdürmüştür. XIV-XIX yy. arasında çok sayıda münşeât eseri kaleme alınmıştır ve bu eserler yazıldıkları dönem için sosyal, siyasi ve tarihi anlamda kaynak niteliği taşımalarından dolayı klasik Türk edebiyatında oldukça önemli bir yere sahiptirler. Tıpkı divan şiirinin kendilerine özgü geleneği ve kuralları olduğu gibi münşeâtlar da kendine has kaideleri olan inşâ yazılarından oluşan inşâ mecmualarıdır. Klasik Türk edebiyatında nazım daha çok önemsenmiş olsa da pek çok şair ve yazar nesir/inşâ yazıları kaleme almaktan geri durmamıştır. Kütüphanelerde kayıtlı yüzlerce yazma eser, klasik edebiyatımızda inşâ tarzının da pek ihmal edilmediğini göstermektedir. Çalışmamıza konu olan münşeât metni Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi 3301'de kayıtlıdır. Eserde 230 adet mektup bulunmaktadır. Mektupların büyük bir çoğunluğunun muhatap olarak kime gönderildiği ve kim tarafından kaleme alındığı bilinmemektedir. Bunun yanında birkaç mektup isimsiz ve başlıksızdır. Mektupların çoğu, devletin çeşitli makamlarında görev olan kimselere yazılmış ve genellikle tehniyet-nâme, teşekkür-nâme, dua-nâme, muhabbet-nâme, istişfa'-nâme, tavsiye-nâme niteliği taşıyan mektuplardır. Tezde, oldukça süslü ve ağdalı bir dile sahip olan münşeât metninin günümüz harflerine aktarılıp transkripsiyonlu çevirisi verilmiş; metin içerisindeki mektuplar dil, üslup ve muhteva yönünden incelenerek edebiyat tarihimizin biraz daha aydınlanmasına katkı sağlanmaya çalışılmıştır.