Mesleklerin kültürel sermayesi: Farklı statülere Pierre Bourdieu perspektifinden bakmak
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA AK ÖZSOY
Danışman: İlyas Sucu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçmişten günümüze birlikte yaşayan insanlar arasında farklılıklar ve eşitsizlikler görülmüştür. Bu eşitsizlikler ve farklılıklar, bireylerin toplumsal konumda belirli konumları ve statüleri temsil etmeleri ile görünür hale gelir. Topluma bakıldığında bireylere belirli konumları ve statüleri sağlayan mesleklerin olduğunu görülür. İnsanların büyük bir çoğunluğu hayatlarının bir bölümünde ya da uzun bir dönem mesleki faaliyet içerisindedir. Meslek, bireylere toplum içerisinde belirli konumları ve statüleri sağlar. Mesleki faaliyetin sağlamış olduğu statünün; bireyin yaşam tarzını, eylemlerini ve sosyo-kültürel pratiklerini belirleyici bir unsur olduğu görülür. Bu çalışma, Fransız düşünür Pierre Bourdieu'nun 1979 yılında yayınladığı Ayrım isimli çalışmasından ilham alarak, farklı statüleri temsil eden meslek gruplarını benzer bir yaklaşım ile gözlemlemeyi hedeflemiştir. Bourdieu, sosyoloji dünyasına sunduğu; habitus, kültürel sermaye, toplumsal uzam gibi kavramları ile sosyal tabakalaşma çözümlemesine Marx ve Weber'den farklı olarak "kültür"ü getirmiştir. Bu çalışmada Pierre Bourdieu'nun sermaye ve habitus kavramı ile gündelik yaşam pratiklerinin kültür ile ilişkisi, meslekler bağlamında ele alınmaktadır. Çalışmada kültürel ve gündelik tüketim pratikleri, beğenileri, eğitime katılım süreçleri, meslek tercihleri, aile durumlarına dair katılımcılara sorular sorulmuştur. TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında desteklenen "Türkiye Sosyo-Ekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi'nin birinci ayağı olan, Türkiye Mesleki İtibar Araştırması'na göre, "yüksek itibarlı" ve "düşük itibarlı" meslekler olarak belirlenen, iki ayrı gruptan oluşan katılımcıların, meslekleri ile kültürel farklılaşmaları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel yöntem kullanılmıştır. Kartopu örneklem modeli ile "yüksek itibarlı" ve "düşük itibarlı" meslek grubunda yer alan, Samsun ilinde ikamet eden, 30 katılımcı ile yüz yüze görüşme yapılarak veriler toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmış ve elde edilen veriler temalaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, meslekleriyle farklı statüleri temsil edenlerin kültürel sermaye, ekonomik sermaye ve habitus ekseninde farklılaştıkları görülmüştür. Bireylerin mesleki becerileri edinme süreçlerine; eğitim olanaklarına erişim, ailenin eğitim üzerindeki etkisi ve yönlendirmeleri noktasında farklılık gösterdiği sonucuna varılmıştır. Bireylerin kendi habitusları ve ilgi alanlarını mesleki faaliyetlerinde de devam ettirdikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Pierre Bourdieu, Statü, Meslek, Kültürel Sermaye, Samsun.