Prof. Dr. Kiepert'in komutasında ajan Prittwitz ve Prusyalı teğmen Marcker Kannenberg'in 1893 Kızılırmak havzası raporları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜLYA KEÇELİGİL
Danışman: Mehmet Yavuz Erler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kızılırmak Havzası gerek büyüklüğü gerekse özellikleri bakımından Anadolu'da önemli bir yer kaplar. Havza, özellikleri itibariyle, tarih boyunca Anadolu'da yerleşmiş olan topluluklar bakımından sosyo-kültürel, siyasi ve ekonomik anlamda değer taşımıştır. Bu çalışmada, Kızılırmak Havzası'nın Orta Anadolu'dan başlayarak Karadeniz'e kadar uzanan kısmı, esasen sosyal ve ekonomik yapısı ile olmak üzere ele etraflıca incelenmektedir. Çalışmamız, Alman bilim insanı ve seyyah Hermann von Flottwell'in kitabı olan "Aus dem Stromgebiet des Qyzyl-Yrmaq (Halys)" adlı araştırma-inceleme ve seyahatname tarzı eseri ana eksenine alarak, konuyu derinlemesine ve geniş bir yelpazede ele almak gayesini taşımaktadır. Ankara'dan başladığı ve Samsun'a kadar ulaştığı ve sonra başka bir güzergâh üzerinden dönerek yine Ankara'da bitirdiği seyahatini günü gününe kaydeden Hermann von Flottwell, Aus dem Stromgebiet des Qyzyl-Yrmaq (Halys) isimli eserinde, Anadolu üzerinde büyük yer kaplayan Kızılırmak Havzası'nı araştırmak ve incelemek gayesi ile arkadaşlarıyla birlikte bu seyahate çıkmıştır. Bu seyahat esnasında, bir ekip doğrudan Kızılırmak boyunca yol alırken, diğer ekip nehrin her iki tarafında daha derinlere doğru ilerlemek suretiyle bölgenin tarihi coğrafyasını incelemişlerdir. Kızılırmak nehrinin akış özellikleri, kıvrımları, ona dökülen çaylar ve dereler, yeri geldikçe, birer birer ele alınmıştır. Hermann von Flottwell ve arkadaşları, bölgenin coğrafi durumunu ayrıntılı biçimde tespit etmişler ve haritasını çıkarmışlardır. Nehrin seyir yolu üzerindeki tabiat özellikleri, geçitler, kanyonlar onların kaydettikleri şeyler arasındadır. Hermann von Flottwell ve arkadaşları, uğradıkları şehirlerin coğrafi özelliklerine, iki bölge arasındaki mesafeden tutunda şehirler arasındaki yolların durumuna, Türk adet ve geleneklerinden bölgelerin isimlerinin tarihçesine değin birçok konuda aydınlatıcı bilgiler sunmuşlardır. Yolları üzerindeki tarihi eserleri incelemişler, özelliklerini kaydetmişlerdir. Geçtikleri yerlerdeki köprüler, anıtsal yapılar hakkında notlar almışlar ve bölge insanının günlük yaşamına ilişkin bilgileri okuyucu ile paylaşmışlardır. Hermann von Flottwell ve arkadaşlarının gözlemleri oldukça objektiftir. Bazı şehirlerde karşılaştıkları kişilerle yaşamış oldukları olayları anlatırken, o insanların misafirperverliğine özellikle vurgu yapmışlardır. Bazı yerlerde ise karşılaştıkları olaylar onları ürkütmüştür. Sonuç itibariyle, bu seyahatnamenin, dönemin Osmanlı ülkesini tanımamızda, anlamamızda, seyahat edilen bölgenin doğal, kültürel ve ekonomik özelliklerini öğrenmemizde önemli katkılarının olduğunu ifade edebiliriz. Anahtar Kelimeler: Kızılırmak, Anadolu, Osmanlı Devleti, Orta Karadeniz Bölgesi, Alman Seyyahlar.