Zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin müzikal becerilerine ilişkin profillerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ ODABAŞ
Danışman: Bahar Güdek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; zihinsel engelli öğrencilerin müzikal becerilerini inceleyerek müzikal profillerini oluşturmaktır. Araştırmada, dinleme, şarkı söyleme, çalma, müziksel işitme, müziksel yaratıcılık, müziksel oyun ve hareket beceri düzeyleri değerlendirilmiştir. Genel tarama modeli kapsamında yürütülen bu çalışmanın araştırma kapsamı da durum tespitidir. Araştırmacı tarafından Müzikal Beceri Değerlendirme Formları geliştirilmiş bu formlar Türkiye genelinde görev yapan müzik öğretmenlerine ulaştırılmıştır. Bu öğretmenler bu formlar üzerinden özel eğitim ve kaynaştırma uygulamaları kapsamında eğitim gören zihinsel yetersizliği olan öğrencilerinin mevcut derslerdeki durumlarına göre veri girişi yapmıştır. Dinleme becerileri; tüm gruplarda genel olarak yüksek olmakla beraber, zihinsel engel düzeyi arttıkça görsel temas ve dinlediğini ifade etme becerileri azalmaktadır. Özel eğitim uygulama okulu öğrencileri, dinleme becerilerinde diğer gruplara kıyasla daha düşük başarı göstermiştir. Şarkı söyleme becerilerinde; doğru duruş, nefes kontrolü, ritim uyumu ve prozodi becerilerinde genel eğitim sınıfı öğrencileri en yüksek başarıyı sergilerken, ağır düzey zihinsel engel grubunda bu beceriler sınırlıdır. Çalma Becerilerinde; hafif düzey zihinsel engelli olan öğrenciler, çalgıyla ritim tutma ve doğaçlama gibi becerilerde daha başarılıdır. Öğretmen rehberliğinde yapılan ritmik çalışmalara tüm gruplar olumlu yanıt vermiştir. Müziksel Oyun ve Hareket Becerilerinde; genel eğitim sınıfı öğrencileri, ritme uyum sağlama, müzikle jest ve mimik kullanımı gibi alanlarda en yüksek başarıyı göstermiştir. Ağır düzey zihinsel engeli olan öğrenciler, hareket ve sosyal etkileşim gerektiren etkinliklerde daha fazla desteğe ihtiyaç duymaktadır. Müziksel Yaratıcılık Becerilerinde; hafif düzey zihinsel engeli olan öğrenciler, işitsel algı, doğaçlama ve yaratıcı ifade becerilerinde daha başarılıdır. Ağır düzeyde zihinsel engelli grupta ise taklit ve doğaçlama becerileri sınırlıdır. Müziksel İşitme Becerilerinde; genel eğitim sınıfı öğrencileri ince ve kalın sesleri ayırt etme, hız değişikliklerini fark etme ve melodi tekrarı gibi alanlarda yüksek başarı göstermiştir. Özel eğitim gruplarında ritim kalıbı tekrarı nispeten daha gelişmişken, melodi tekrarı ve ses ayırt etme becerileri sınırlıdır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, zihinsel engelli olan çocukların müzikal profilleri belirlenmiş ve beceri gelişimlerini desteklemek amacıyla çeşitli öneriler sunulmuştur.