Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: KEMAL YILDIRIM
Danışman: Tevfik Özen
Özet:
Güz yemişi (Elaeagnus umbellata Thunb.) Elaeagnus cinsine ait bir iğde türüdür. Tez çalışmasında, güz yemişi meyve sulu (GYMSU) ve yaprak sulu (GYYSU) ekstraktlarının iki farklı dozu (50 ve 100 mg/kg vücut ağırlığı/14 gün) grupları ve bütillenmiş hidroksianisol (BHA, 0,75) grubu, karaciğer mikrozom ve sitozolündeki biyotransformasyon enzimleri [glutatyon S-transferaz (GST), DT-diaforaz (DTD), sitokrom P450 (sit. P450), sitokrom b5 (sit. b5), NADPH-sitokrom P450 redüktaz (sit. P450R), NADH-sitokrom b5 redüktaz (sit. b5R), anilin 4-hidroksilaz (A4H), N,N-dimetilanilin N-oksidaz (NNDNO), 7-etoksirezorfin O-deetilaz (7EOD)], biyotransformasyon enzimlerin aktivitelerine katkıda bulanan enzimler [glukoz 6-fosfat dehidrogenaz (G6PD), 6-fosfoglukonat dehidrogenaz (6PGD), laktat dehidrogenaz (LDH)] ve yapıların [toplam sülfidril grubu (T-SH), proteik olmayan sülfidril grubu (PO-SH), proteik bağlı sülfidril grubu (PB-SH)] aktivitelerine etkileri spektrofotometrik olarak tayin edildi. Karaciğerde, T-SH, PO-SH, PB-SH, LDH, sit. P450 ve 7EOD'nin aktiviteleri GYMSU ve GYYSU gruplarının düşük ve yüksek dozlarında, DTD'nin aktivitesi GYMSU grubunun düşük dozunda ve GYYSU grubunun yüksek dozunda, sit. b5, sit. P450R ve A4H aktiviteleri GYMSU grubunun yüksek dozunda, sit. b5R'nin aktivitesi GYMSU grubunun düşük ve yüksek dozunda, 6PGD ve NNDNO'nin aktivitesi GYMSU grubunun düşük dozunda önemli derecede artış gözlenmiştir. Sit. b5, sit. P450R, sit. b5R, NNDNO'nin aktiviteleri GYYSU grubunun yüksek dozunda, G6PD'nin aktivitesi GYYSU ve GYMSU grubunun yüksek dozlarında, GST'nin aktivitesi GYMSU grubunun yüksek dozunda ve A4H'nin aktivitesi GYYSU grubunun her iki dozunda azalma olduğu gözlendi. Çalışmada, pozitif kontrol grubu olarak BHA kullanıldı. Güz yemişi meyve ve yaprak ekstrakt gruplarındaki enzimlerin aktiviteleri genellikle BHA grubuna göre daha yüksek olduğu belirlendi. Buna göre, T-SH ve PB-SH'nin içeriği GYYSU ve GYMSU grupları düşük dozunda, PO-SH'nin içeriği GYMSU grubu düşük dozu ve GYYSU grubu yüksek dozunda, LDH'nin aktivitesi GYMSU grubu yüksek dozu ve GYYSU grubu düşük dozunda, sit. P450'nin aktivitesi GYMSU grubu ve GYYSU gruplarının düşük ve yüksek dozlarında, sit. b5 ve A4H'nin aktivteleri GYMSU grubunun her iki dozunda, NNDNO, sit. P450R ve sit. b5R'nin aktiviteleri GYMSU grubunun her iki dozunda ve GYYSU grubunun düşük dozunda ve 7EOD'nin aktivitesi GYMSU grubunun yüksek dozunda (p<0.05) artış olduğu gözlendi. Ayrıca çalışmada böbrek, beyin, akciğer, özofagus ve kalp dokularında GST ve DTD aktivitelerine bakıldı. GST ve DTD aktiviteleri böbrek,özofagus ve kalpte GYMSU ve GYYSU gruplarının düşük ve yüksek dozlarında artış gözlenmiştir. Beyinde DTD aktivitesi, GYMSU yüksek ve düşük dozlarında, GYYSU düşük dozunda artış olduğu gözlemlenirken, GYYSU yüksek dozunda azalma olduğu gözlenmiştir. Beyinde GST aktivitesi, GYMSU ve GYYSU düşük dozlarında artış olduğu, GYMSU yüksek dozunda azalma, GYYSU yüksek dozunda ise değişme olmadığı gözlenmiştir. Akciğer DTD aktivitesi, GYMSU yüksek dozu, GYYSU düşük ve yüksek dozunda azalma, GYMSU düşük dozunda artış olduğu gözlendi. Akciğer GST aktivitesi, GYMSU düşük dozu, GYYSU düşük ve yüksek dozunda artış ve GYMSU yüksek dozunda azalma olduğu görülmüştür. SPSS (Statistical Packages For The Social Sciences) 20.000 paket programındaki ANOVA ve MANOVA testleri kullanılarak sonuçlar arasında anlamlı bir fark olup olmadığı değerlendirilmesinde kullanıldı. Bu in vivo çalışmada, E. umbellata Thunb.'ın sulu ekstraktlarının biyotransformasyon profili ve kimyasal koruyucu potansiyeli hakkında önemli sonuçlar elde edildi.