17. yüzyıl Osmanlı Sultanları ve av: Şikâr-ı hümayun
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VOLKAN ÇERİBAŞ
Danışman: Rıza Karagöz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamız, birçok devlet yapılanmasında var olan saray avcılığının Osmanlı Devleti'nde olup olmadığı ve varsa bu avların neden yapıldığı sorusuna cevap arayarak ortaya çıkmıştır. Bu ilk sorunun ardından elde edilen bulgular yeni soruları doğurmuştur. Nasıl avlandılar, nerelerde avlandılar, kimlerle avlandılar, bu avların mutlaka bir maliyeti vardı, ne kadardı? Bahsettiğimiz sorular çalışma içerisindeki temel sorulardır. Bu sorulara cevap aranırken satır arasında birçok soru çalışma içerisinde tartışılmıştır. Bununla birlikte çalışmamız genel bir Osmanlı saray avcılığı değerlendirmesi yapsa da esas olarak 17. yüzyıla odaklanmıştır. Saray avcılığı değerlendirilirken bu yüzyılın sosyo-ekonomik ve siyasi bağlamı da göz önüne alınmıştır. Öncelikle saray avcılığının bir siyasi söylem ürettiği kesindir. Osmanlı sultanları için de bu durum farklı değildir. Hüzün, keder, sevinç anlarında; antrenman için, halka görünmek için, işbaşında olduklarını göstermek için veya sadece eğlenmek için avlandıkları gibi ihtiyaç hâlinde politik bir propaganda olarak uzun süreli, kalabalık, gösterişli bir ekip ile de avlandılar. Bu ekipte reayadan bostancılara, sadrazam maiyetinden avcı hayvanlara kadar sultan için avlanan birçok katılımcı vardı. Elbette böylesi avlar saray yazarları tarafından sultanın ne kadar güçlü ve savaşçı olduğunu vurgulamanın da önemli bir yoluydu. Son olarak tüm bu sürecin kayda değer bir de maliyeti vardı. Özellikle IV. Mehmed döneminde sıklaşan avların devlet bütçesine etkisi bazı yıllar 70 milyon akçeye kadar ulaşıyordu. Bu maliyetler iç ve dış hazineden ortak olarak finanse ediliyordu. Anahtar Sözcükler: Osmanlı İmparatorluğu, 17. yüzyıl, Av, Avcı, Şikâr-ı hümayun, Siyaset.