Kızılırmak Deltası ve lagünlerinin kıyı paterninin fraktal analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AZİZE UYAR
Danışman: Derya Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yeryüzü şekillerinin çeşitli parametrelerle tanımlanması, bu yapıların incelenmesini ve anlaşılmasını kolaylaştırmaktadır. Fraktal geometri düzensiz ve kompleks şekil ve olayları tanımlamak için kullanılır ve Öklid geometrisi ile anlaşılamayan ve çözülemeyen birçok problem fraktal geometri ile matematiksel olarak ifade edilebilir. Günümüzde uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegrasyon sayesinde fraktal geometri temelinde gerçekleştirilen fraktal analizler, yeryüzü araştırmalarında oldukça etkin olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu tez çalışmasında fraktal analiz konusuna odaklanılmış, Kızılırmak Deltası sağ sahil ve sol sahil kesiminin ve deltada yer alan Karaboğaz, Balık, Uzun, Cernek, Liman, Gıcı ve Tatlı lagünlerinin kıyı paterni fraktal analiz yoluyla incelenerek çevresel özelliklerle ilişkilendirilebileceği öngörülen bir veri seti oluşturulmuş, fraktal boyutun çevresel özellikler-bitki örtüsü ve kıyı çizgisi gelişim indeksi ile ilişkisi irdelenerek yorumlanmıştır. Çalışmada temel veri olarak 4 Haziran 2017 tarihli Landsat 8 OLI uydu görüntüsü kullanılmış, radyometrik kalibrasyon ve düzeltme işlemlerinden sonra NDWI ve MNDWI su indeksleri, Gram-Schmidt pankromatik keskinleştirme ve ISODATA kontrolsüz sınıflandırma yöntemleri kullanılarak uzaktan algılama-görüntü işleme teknikleriyle kıyı paterni elde edilmiştir. CBS destekli yürütülen çalışmada, kutu sayma yöntemiyle delta ve lagünlerin fraktal boyutu hesaplanmıştır. Ayrıca, lagünlerin fraktal boyutları ile çevresel koşullar arasındaki ilişkinin irdelenmesi amacıyla NDVI bitki indeksi algoritması kullanılarak lagün çevresi bitki örtüsü durumu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, göl kıyı çizgisi gelişim indeksi hesaplanarak fraktal boyut ile arasındaki ilişkinin varlığı da araştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda, Kızılırmak Deltası sağ sahil kesiminin sol sahil kesimine göre daha kompleks bir yapı gösterdiği, lagünlerin içerisinde ise en kompleks özelliğin Karaboğaz Lagününde en basit formun Cernek Lagününde bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca fraktal boyut ile NDVI ve kıyı çizgisi gelişim indeksi arasında bir bağ bulunduğu ancak bunların mutlak ve monotonik olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde yeryüzü ile ilgili çalışmalarda fraktal boyut değerlerinin matematiksel bir veri olarak kullanılabileceği ve problem çözme süreçlerine dahil edilerek çevresel araştırmalar ile ilgili değerlendirmelerde etkin olarak yer alabileceği sonucuna varılmıştır.