Çay atığından kompost ve vermikompost eldesi ve tarımsal etkinliğinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONGÜL RAKICIOĞLU
Danışman: Rıdvan Kızılkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Organik kökenli atıkların, toprak organik madde içeriği düşük olan topraklarda kompostlanarak veya kompostlanmadan doğrudan topraklara ilavesi ile toprak organik madde içeriğinde önemli artışlar sağlanabilmektedir. Kompostlama işleminin mezofilik koşullarda solucanlar ve oluşturdukları biyolojik aktivite vasıtasıyla gerçekleşmesi ise vermikompostlama yöntemidir. Ülkemizde çay yetiştiriciliği bölgesel ve endüstriyeldir. Çay fabrikasyon atıklarının ise organik materyal olarak değerlendirilmesinde kompostlama süreci, vermikompostlama süreci veya ham materyal olarak uygulanma koşulları, uygulama sonuçları ve bu süreçlerin birbiriyle olan ilişkilerinin değerlendirilmesi bilimsel literatürde son derece az çalışılmış ve yetersizdir. Bu doktora tez çalışmasında, bölgesel bir bitkisel atık olan çay atığının 2 farklı kompostlama metoduyla nitelikli bir organik materyale dönüştürülebilirliği ve optimal koşulları araştırılmıştır. Çalışma kapsamında, çay atıklarının (i) 2 farklı kompostlama (geleneksel kompostlama ve vermikompostlama) metoduyla doğal, organik ve nitelikli ürünlere dönüştürülebilmesi ve özelliklerinin araştırılması, (ii) 2 farklı kompostlama metoduyla elde edilen ürünlerin ve bunun yanısıra kompostlanmamış çay atığının da 3. bir deneme materyali olarak toprağa uygulanmalarıyla toprak kimyasal ve biyolojik özellikleri üzerine etkileri, (iii) üretim koşulları, kimyasal ve biyolojik özellikleri belirlenmiş olan bu organik materyaller ile "buğday" bitkisi yetiştirilerek bazı verim parametreleri üzerine etkilerinin araştırılması ve sonuçlarının değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma amacı doğrultusunda inkübasyon ve sera denemeleri olmak üzere 2 aşamalı olarak planlanmıştır. Sonuç olarak, ülkemizde yüksek miktarda açığa çıkan ve değerlendirilemeyen çay fabrikasyon atıkları kompostlanabilmekte ve çalışmada belirlenen dozlarda vermikompostlanabilmektedir. Organik materyaller (çay fabrikasyon atığı) her ne kadar kontrol uygulamalarına göre toprak verim ve biyolojik özelliklerinde ve beraberinde bitki verim parametrelerinde artış sağlıyor olsa da organik materyal kompostlandığında ve vermikompostlandığında bu artış miktarı yükseldiği saptanmıştır. Toprağa uygulanan kompost miktarları arttıkça toprak verimliliğinde de paralel artışlar sağlamaktadır. Topraklara uygulanan organik materyallerin kompostlanma yöntemine, dozuna ve toprağa uygulanma dozlarındaki artışa paralel olarak buğday verimini artırdığı belirlenmiştir. Bu tez çalışması sonuçlarına göre, çay fabrikasyon atıklarının değerlendirilmesinde kompost ve vermikompost uygulamalarının toprak verimliliği ve bitki verimini arttırdığı saptanmakla birlikte bu yöntemlerin organik atık yönetimi ve organik materyallerin değerlendirilmesi açısından son derece faydalı alternatif yöntemler oldukları belirlenmiştir.