Asbest Kontamine Topraktan İzole Edilen Mikroorganizmalarda Metal ve Ağır Metal Direncinin Belirlenmesi ve Karakterizasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM YAVUZ
Danışman: Aslıhan Kurt Kızıldoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Amyant" olarak da bilinen ve lifli kristal bir yapıya sahip bir mineral grubu olan asbest, magnezyum silikat, kalsiyum-magnezyum silikat, demir-magnezyum silikat ve kompleks sodyum-demir silikat bileşimleri şeklinde doğada bulunan bir polimerdir. Asbest inşaat malzemesi olarak çimento ürünleri, kimya, iç-dış cephe yapım malzemesi, tavan kaplama, tuğla ve kiremit, çatı malzemesi yapımı gibi birçok alanlarda yaygın kullanımdadır. Ancak, solunum veya içme suyu gibi etkenlerle asbest vücuda girdiğinde başta akciğer kanseri olmak üzere birçok hastalığa neden olabilmektedir. Asbestli bölgelerdeki toksisitenin asbest kontamine alanlardaki aşırı demir yükü nedenli olduğu ve de ağır metal kirliliği ya da makro-mikro element dengesizliğinden kaynaklandığı bildirilmiştir. Toprakta bulunan bakteri ve fungus gibi mikroorganizmalar asbestten demiri çıkararak onun toksisitesini azaltabilirler. Bu tez kapsamında günümüzde de ciddi bir sorun olan asbestin biyoremediasyonunu sağlayacak bir prototip suşun belirlenmesi ve karakterizasyonu amaçlanmıştır. Öncelikle Tokat il sınırları içerisinden daha önce temin edilmiş asbest kirliliği bulunan toprak örneklerinden 6 (4 bakteri ve 2 fungus) mikroorganizma izole edilmiş ve moleküler olarak tanımlanmıştır. Bu mikroorganizmalar Streptomyces sp. Asb3, Streptomyces sp. Asb6, Paenibacillus sp. Asb8, Lentzea sp. Asb10, Cladosporium sp. F1 ve Penicillium sp. F2 olarak adlandırılmışlardır. Ardından, mikroorganizmaların öncelikle asbest içeriğinde bulunan farklı konsantrasyonda metaller/ağır metallere (alüminyum, krom, magnezyum, demir, nikel, mangan vb.) karşı direnç/tolerans seviyeleri belirlenmiştir. En iyi tolerans gösteren Streptomyces sp. Asb6 ve Penicillium sp. F2 suşları ile yedi farklı ağır metal/metal içeriği kombinasyonu denenmiş ve en iyi tolerans/direnç gösteren suş olarak Penicillium sp. F2 bulunmuştur. Penicillium sp. F2 ile bu kez sıvı kültürlerde 4 farklı asbest içeriği kombinasyonunda fermantasyon yapılıp bu kültürlerde asbest biyoremediasyonunun karakterizasyonu (hücre içine alma, yüzeyde tutma, siderofor üretimi vb.) gerçekleştirilmiştir. Suşun asbesti hücre yüzeyinde/içerisinde tuttuğu, asbest varlığında fazla miktarda siderofor ürettiği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar ışığında literatürde ilk kez mikroorganizmalarda asbest kirliliğine toleransın moleküler mekanizması aydınlatılmış ve asbest biyoremediasyonunda kullanılabilecek bir prototip suşun karakterizasyonu sağlanmıştır.