Çocuğu otizm spektrum bozukluğu tanısı alan ve almayan çalışan ebeveynlerin iş stresinin iş performansına etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kadın ve Aile Araştırmaları Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN TAHSİN YAZICI
Danışman: Yaşar Barut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı almış çocukların çalışan ebeveynlerinin iş stresi ve iş performansı düzeylerini, OSB tanısı olmayan çocukların çalışan ebeveynleriyle karşılaştırarak bu iki değişken arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Samsun ilinde 406 çalışan ebeveynin katılımıyla gerçekleştirilen bu nicel araştırma, iş stresi ile iş performansı arasındaki etkileşimleri ve çeşitli demografik faktörlerin etkilerini analiz etmiştir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen çalışmada, amaçsal örnekleme yöntemi ile belirlenen katılımcılardan ölçekler ve demografik bilgi formu aracılığıyla veri toplanmış ve analizler istatistiksel yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, OSB tanısı almış çalışan ebeveynlerin daha yüksek iş stresi yaşadığını ve bunun iş performanslarını olumsuz etkilediğini göstermektedir. OSB tanısı almayan çalışan ebeveynlerde ise iş stresi ile iş performansı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Otizm şiddetinin iş stresi ve performans üzerindeki etkisi ise belirgin olmamıştır. Demografik faktörler arasında cinsiyet, yaş, çalışma sektörü ve sosyo-ekonomik düzeyin etkileri gruplar arasında farklılık göstermiştir. Çalışma sektörü, yalnızca OSB tanısı almayan çalışan ebeveynlerin iş performansını etkilemiştir. Özel sektörde çalışan ebeveynlerin iş stresi düzeylerinin kamu sektörüne kıyasla daha yüksek olduğu, ancak uzun yıllara dayalı iş deneyiminin iş performansını artırıcı bir etkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Sosyo-ekonomik düzeyin iş stresi üzerinde etkili olduğu ancak iş performansını etkilemediği gözlemlenmiştir. Ayrıca, işyerindeki destek mekanizmaları OSB tanısı almış çalışan ebeveynlerin iş stresini azaltırken, aile desteği yalnızca OSB tanısı almış çalışan ebeveynlerin iş performansını olumlu yönde etkilemiştir. Araştırma, işyerlerinde uygulanacak destekleyici politikaların ve sosyal desteğin, ebeveynlerin iş yaşamındaki olumsuz etkilerini azaltmada önemli bir rol oynayabileceğini vurgulamaktadır. Bu bulgular, OSB tanılı çocukların ebeveynleri için daha kapsayıcı iş-yaşam dengesi politikalarının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.