Kazakistan'da geçiş dönemleriyle ilgili yaşayan âdet, inanış ve uygulamalar üzerine bir karşılaştırma denemesi (Zhambyl-Samsun örneği)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAUSHAN MUKHTARKHANOVA

Danışman: Bekir Şişman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma bir giriş, dört bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Kazakistan'da özellikle Zhambyl yöresinde geçiş dönemi ile ilgili yaşayan âdet, inanış ve uygulamalar incelenmiştir. Ele alınan konular için yazılı kaynaklar ve sözlü kaynaklardan yararlanılmıştır. Sözlü kaynaklar Kazakistan'daki kaynak kişilerden derlendiği gibi kullanılmıştır. Her bölümün sonunda âdet, inanış ve uygulamalar Samsun yöresi ile karşılaştırılarak benzerlikler ortaya konulmuştur. Birinci bölümde Kazakistan'da doğum âdetlerinin uygulanması ve doğumla ilgili inanışlar doğum öncesi, doğum esnası ve doğum sonrası olarak ele alınıp; aşerme, hamilelik, ad koyma, şildehana, göbekbağı kesme, kırklama, beşiğe salma, tusau kesme gibi uygulamalar incelenmiştir. İkinci bölümde ise sünnetin önemine yer verilmiştir. Kazakistan'da sünnetin önemi ve yapılan şölenden bahsedilmiştir. Bölüm sonunda Samsun yöresindeki sünnetle karşılaştırılmıştır. Üçüncü bölümde evlilik âdetlerine yer verilmiştir. Evlilik öncesi, evlilik esnası ve evlilik sonrası gibi konular ele alınıp, beşik kertmeden düğüne kadar olan bütün aşamalar incelenmiştir. Kazakistan'da, Zhambyl yöresinde uygulanan beşik kertme, kız kaçırma, kız seçme, dünür olma, başlık, çeyiz, kız uğurlama düğünü, yüz açma, düğün ve düğün sonrası yapılan törenlere açıklık kazandırılmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölüm, ölüm olarak adlandırılıp, bu bölümde Kazaklar'da ölüm öncesi, ölüm esnası ve ölüm sonrasında yapılan ve uygulanan ritüreller incelenmiştir. Ölümle ilgili inanışlara da yer verilmiştir. Samsun yöresi ile benzerlikler ortaya konulmuştur. Anahtar Sözcükler: Kazak toplumu, geçiş dönemi, inanış, âdet, Samsun, karşılaştırma.