Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, özgül öğrenme bozukluğu veya otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuklarda sosyal biliş: Klinik belirtilerle ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERKAN ŞAHİN
Danışman: Koray Mehmet Zeynel Karabekiroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Özgül Öğrenme Bozukluğu (ÖÖB) çocukluk çağında başlayan, sık görülen ve sosyal bozulmalarla karakterize nörogelişimsel bozukluklardır. Sosyal bozulma ve sosyal biliş becerileri arasındaki ilişki ilk olarak OSB olgularında gösterilmiş olmakla birlikte OSB ve DEHB olgularının değerlendirildiği pek çok çalışma bulunmaktadır. Çocukluk çağının en sık nörogelişimsel bozukluklarından olan bu üç tanı grubunun değerlendirildiği sosyal biliş çalışması bulunmamaktadır. Çalışmamızda puberte öncesi dönemde DEHB, ÖÖB, OSB tanılı çocukların sosyal biliş becerilerinin değerlendirilmesi ve bu becerilerin tipik gelişim gösteren çocuklarla karşılaştırılması amaçlanmıştır. Metod: Çalışmaya 7-12 yaş arası, DEHB tanısı bulunan 24 çocuk, ÖÖB tanısı bulunan 24 çocuk, OSB tanısı bulunan 26 çocuk ve herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan 24 çocuktan oluşan 98 çocuk alınmıştır. Araştırmacı tarafından ÇDŞG-ŞY-T, PRKT, Birinci ve İkinci Düzey Yanlış İnanç Testleri, İma Testi, Gaf Testi, GZOT uygulanmış, psikolog tarafından WISC-R zekâ testi uygulanmış, ebeveynleri ve öğretmenleri tarafından YDB-TDÖ, SDKL, ÖBBTL, SCÖ, ODKL ve ÇODÖ doldurulmuştur. Bulgular: Zihin Kuramı (ZK) becerileri değerlendirdiğimiz tüm testlerde ÖÖB, DEHB ve OSB grubunun kontrol grubuna göre düşük performans gösterdiği, her üç hasta grubunun performansları arasında ise anlamlı düzeyde farklılık göstermediği bulunmuştur. Zeka ve dil gelişiminin ZK performansı ile pozitif korelasyon gösterdiği, bu iki kofaktör kontrol edildiğinde ise GZOT performansı üzerine anlamlı etkisi olduğu görülmüştür. Sosyal karşılıklılık, sorun davranış, dikkat ve öğrenme alanlarındaki şiddeti değerlendiren ölçek puanları ile ZK becerileri arasında anlamlı negatif ilişki bulunmuştur. OSB grubunda hastalık şiddeti ile basit ZK becerileri arasında ilişki varken ileri ZK becerileri arasında ilişki gösterilememiştir. KOKGB eş tanı oranı yüksek olan DEHB grubunda bu eş tanı varlığının basit ZK becerileri üzerinde etkisi gösterilirken ileri ZK becerileri üzerinde etkisi bulunmamıştır. DEHB eş tanısı olmayan pür ÖÖB grubunda da benzer olarak basit ZK becerileri kontrol grubuna benzer bulunurken ileri düzey ZK becerilerinde bozulma gösterilmiştir. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları nörogelişimsel bozukluk kümesinden ÖÖB, DEHB ve OSB'nin sosyal biliş becerilerinin tipik gelişim gösteren çocuklara göre düşük olduğunu, bu çocukların sosyal ve akademik pek çok soruna daha fazla sahip olduğunu ve bu sorunlar ile ZK becerileri arasında ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır. ZK becerilerini etkileyen pek çok parametre bulunmakla birlikte hastaların sosyal bilişsel özelliklerinin belirlenmesi, zorluk alanlarının tespit edilmesi ve hastaya özgü tedavi yaklaşımların uygulanması önemli görülmektedir.