Streptozotocin ile indüklenmiş diabetik rat modelinde Rheum ribes bitkisinin pankreas metabolizması üzerine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEDA AMIRI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Halil Kütük
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Rheum ribes'in aktif fenolik bileşenlerinin kalitatif ve kantitatif analizleri yapıldı. Diğer taraftan kullanılan Rheum ribes ekstraktının diyabet sağaltımındaki etkisini klinik gözlem, biyokimyasal ve histopatolojik verileri ile ortaya konuldu. Rheum ribes bitkisinin yapısında baskın fenolik bileşik olarak rutin (922.93 mg/kg), gallikasit (90.04 mg/kg) ve kuersetin (16.83 mg/kg) bulundu. Diğer taraftan Protokatekuikasit etil ester (0.070 mg/kg), naringenin (0.229 mg/kg) ve gentisik asit (0.343 mg/kg) ise eser miktarda tespit edildi. Standart olarak kullanılan diğer fenolik bileşikler 4-Hidoksibenzaldehit, Çikorik asit, Kumarin, Hesperidin, Kuersetin-3-glikozit ve Vanilik asit ise tespit edilemedi. Rheum ribes'in fenolik bileşiklerini diğer antidiyabetik bitkiler ile kıyaslandığında, bu yönüyle zayıf olduğu söylenebilir. Çalışmanın deneysel aşamasında diyabet oluşturduktan sonra 32 gün boyunca belirli aralıklarla kan glikoz düzeyleri ölçülerek gözlemlendi. Kontrol grubunda ratların kan glikoz düzeyleri 65-150 mg/dL aralığında değişmesine karşın DM oluşturulan tüm gruplarda kan glikoz düzeyleri tedavi boyunca 200 mg/dL'den yüksek olduğu belirlendi (p<0.005). Çalışmanın biyokimyasal verileri incelendiğinde kontrol grup ile deney grupları arasında GLU, ALT, Creatin, TG, ALP ve VLDL'ye göre faklılık olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan Eliza analiz sonuçlarına göre 1. ve 2. Deney gruplarda TNF-α ( 6.75 ± 4.68, 2.12 ± 1.7t1 ), İL-1 (35.33 ± 19.91, 33.12 ± 27.56) düzeyini kontrol gruba (31.27 ± 21.63, 59.09 ± 22.77) nazaran daha düşük olduğu ortaya konuldu. Denemenin patolojik çalışmasında gruplardaki ratlardan alınan pankreas örneklerindeki doku hasarı semikantitatif ve kantitatif olarak derecelendirildi. İncelenen tüm gruplar arasında en geniş Langerhans adacık yüzey alanının Kontrol grubunda (47.51 ± 20.64 mm2) görüldü. Diğer yandan, deney gruplarında Langerhans adacık yüzey alanının kontrol grubuna göre belirgin bir şekilde azaldığı belirlendi (p<0.0001). Yapılan mikroskobik analizlerde deney gruplarında Langerhans adacıklarındaki hücrelerde belirgin bir vakuoler dejenerasyon ile hücre çekirdeklerinde piknoz ve karyoreksis gibi dejeneratif değişiklikler görüldü. Çalışmanın klinik, biyokimya ve patolojik bulguları Rheum ribes ekstraktının Streptozotosin ile indüklenmiş DM modelinde (Tip I) kan glikoz düzeyinin düşürülmesinde etkisi olmadığı ortaya konulmuştur. Buna karşı İnsülin direncinin azalmasında etkili olabileceği, bu yönüyle metabolik sendrom ve Tip II diabet sağıtımında denenebileceği kanısı hasıl olmuştur.