Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Veteriner Histoloji Ve Embriyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURCAN DELİCE
Danışman: Şerife Tütüncü
Özet:
Mezenkimal kök hücreler (MKH), farklılaşma yetenekleri ve parakrin etkileri sayesinde rejeneratif tıpta yaygın olarak kullanılan hücrelerdir. Günümüzde kemik iliği, yağ dokusu, amniyotik sıvı gibi birçok dokudan elde edilebilirliği gösterilmekle birlikte yeni, invaziv olmayan kaynak arayışları devam etmektedir. Mevcut çalışma sığır kolostrumu ile olgun sığır sütünden elde edilen kök hücrelerin, hücresel özelliklerini karşılaştırmak ve bu iki kaynaktan elde edilen hücrelerin antifibrotik etkinliğini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Kolostrum ve olgun süt örneklerinden (n=3) izole edilen hücrelerin fenotipik özellikleri, MKH’lere özgü yüzey belirteçlerinin ekspresyonları belirlenmiştir. Hücrelerin proliferasyon kapasiteleri MTT (3-[4,5-dimetiltiazol-2-il]-2,5 difenil tetrazolyum bromür) testi ve koloni oluşturan birim (CFU) deneyi ve popülasyonun ikiye katlanma hızının hesaplanmasıyla değerlendirilmiştir. Antifibrotik etkinliklerini belirlemek amacı ile invitro fibrozis modeli ile ortak kültürlerinin ardından alfa düz kas aktin (α-SMA) ve tip 1 kollajen alfa 1 (COL1A1) proteinlerinin ekspresyonları immunositokimyasal ve RT-PCR methodu ile değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, kolostrum ve olgun sütün MKH’lere benzer bir alt hücre popülasyonu içerdiğini göstermiştir. Kolostrum kaynaklı hücrelerin metabolik aktivitesinin ve canlılık oranlarının olgun süt grubuna göre genel olarak daha yüksek olduğunu göstermiştir. CFU ve büyüme eğrileri karşılaştırıldığında ise laktasyon dönemleri arasında anlamlı fark gözlenmemiştir. Bulgularımız, kolostrum ve olgun sütten elde edilen hücrelerin antifibrotik etki gösterdiğini, ancak kolostrum kaynaklı hücrelerin α-SMA ve COL1A1 ekspresyonunu daha fazla azalttığını ortaya koymuştur. Çalışmamız, sığır sütü ve kolostrum kaynaklı hücrelerin kök hücre potansiyeline dair literatüre katkı sunmakta ve kolostrumun alternatif bir kök hücre kaynağı olarak değerlendirilebileceğine dair ilk kanıtları sunmaktadır.