Kızılırmak deltasındaki Cernek ve Balık göllerinin su ve sediman kalite modellemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA KÜÇÜK
Danışman: Gülfem Bakan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Su kaynaklarının verimli ve uzun süreli kullanımı için, ilgili kuruluşlarca gerekli planlama ve düzenleme çalışmalarına uygun bir karara varabilmesi için, mevcut ve gelecekteki besi maddesi yüklerinin su kaynaklarında meydana getireceği etkilerin daha önceden bilinmesi gerekir. Modeller, kirliliğin nedenleri ve etkileri arasındaki ilişkilerin hızlı bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır. Bu nedenle, ötrofikasyonun sucul ekosistemler üzerindeki etkilerinin öngörülebilmesi için modellere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin hassas ekosistemlerinden biri olan ve Ramsar sözleşmesi kapsamında bulunan, Kızılırmak Deltasındaki, Cernek ve Balık göllerinin su ve sediman kalitesi modellemesi gerçekleştirilmiştir. Sığ göllerin bu karmaşık yapısının tanımlanması ve ötrofikasyona vereceği tepkinin belirlenmesi önemlidir. Bu amaçla, ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından desteklenen su kalitesi benzetim modeli WASP 7.5, kullanılmıştır. Model, Cernek ve Balık göllerinde Mayıs 2010 - Ağustos 2011 döneminde yapılan mevsimsel örnekleme çalışmasından alınan, su kalitesi analiz değerleri kullanılarak, çözünmüş oksijen, klorofil-a, nitrat azotu ve ortofosfat parametreleri için model kalibre edilmiştir. Balık gölünde simülasyon sonuçlarına göre; nitrat azotu konsantrasyonu en yüksek 1,35 mg/L en düşük 0,412 mg/L, fosfat konsantrasyonu en yüksek 0,12 mg/L en düşük 0,03 mg/L olarak gözlenmiştir. Cernek gölünde ise nitrat azotu konsantrasyonu en yüksek 1,132 mg/L en düşük 0,404 mg/L, fosfat konsantrasyonu en yüksek 0,11 mg/L en düşük 0,02 mg/L olarak gözlenmiştir. ''Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği'nin'' ötrofikasyon sınır değerlerine göre, göllerin her ikisinin de su kalitesi doğal koruma alanı ötrofikasyon sınır değerlerinin üzerinde olduğu gözlenmiştir. Sediman kalitesinin modellemesi için ise tuzluluk, pH ve fosfat parametreleri için kalibre edilerek, simülasyonu yapılmıştır. Balık ve Cernek göllerinde sediman değerleri, yüzey suyu değerlerine göre oldukça yüksek değerler gözlenmiştir, bir su kütlesindeki toplam fosfor formlarının %70'ine yakın kısmının sedimanda biriktiği düşünülürse bu durum açıklanabilir. Cernek ve Balık gölleri ötrofik göller olup su ve sediman kalitesinin iyileştirilmesi amacıyla kirlilik konsantrasyonunun artırılması ve azaltılması için senaryolar üretilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur.