İklim değişikliğinin biyoklimatik konfor şartları üzerine etkileri ve olası sonuçları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAVAŞ ÇAĞLAK
Danışman: Muhammet Bahadır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma geçmişten geleceğe iklim değişikliğinin biyoklimatik konfor şartları üzerine etkilerini ve olası sonuçlarını açıklamaktadır. Çalışma sahası olarak Türkiye'nin merkezi kesiminde kuzey- güney yönünde aynı hat üzerinde yer alan ve üç farklı iklim bölgesini temsil eden Samsun, Kayseri ve Adana seçilmiştir. Geçmiş (1960 – 1989) ile günümüz (1990 – 2019) biyoklimatik konfor şartları ölçüm verileri kullanılarak günün üç saatinde (07, 14 ve 21) ve günlük olarak incelenmiştir. Yakın (2020 – 2049) ve uzak (2069 – 2098) gelecekte öngörülen biyoklimatik konfor şartları iklim model senaryolarının (RCP4.5 ve RCP8.5) verileri kullanılarak günlük olarak açıklanmıştır. Biyoklimatik konfor şartları birçok etkeni bir arada hesaplayan FES (Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık) indeksine göre belirlenmiştir. Biyoklimatik konfor şartlarının mekânsal dağılımı; yükselti, bakı, arazi örtüsü, ortalama radyan sıcaklık (Tmrt) gibi araziye ait birçok değişkeni hesaba katan yeni bir modelleme yaklaşımı geliştirilerek yapılmıştır. Çalışma sonucunda geçmişten günümüze FES değerlerinde artış yaşandığı gözlenmiştir. Bu artışlara bağlı olarak yaz mevsiminde; Samsun'un akşam vakitleri, Kayseri'nin akşam ve sabah vakitleri "konforlu" hale gelirken, Samsun'un sabah saatleri ve Adana'nın akşam vakitleri "hafif sıcak" stresi yaşanmaya başlanmıştır. Öğle saatlerinde ise Samsun' da "çok sıcak" stresi, Kayseri'de ve Adana'da "aşırı sıcak" stresi yaşanmaya başlanmıştır. Günlük ortalamalara göre konforlu şartlar; günümüzde geçiş mevsimlerinde yaşanırken, gelecekte Samsun'da ve Kayseri'de yine geçiş mevsimlerinde, Adana'da kış mevsiminde yaşanacağı öngörülmektedir. Yaz mevsiminde Samsun'da "çok sıcak" stresinin, Kayseri'de ve Adana'da "aşırı sıcak" stresinin, kış mevsiminde Samsun'da "serin" stresinin, Kayseri'de "soğuk" stresinin yaşanacağı öngörülmektedir. Değişen ve öngörülen biyoklimatik konfor şartlarına göre; çalışma sahasında şehir ısı adaları oluşarak gelecekte daha da genişleyeceği, ısıtma gün dereceleri azalırken, soğutma gün derecelerinin artacağı, turizm sezonlarının değişeceği, soğuğa bağlı hastalıklarda (üsye, influenza, solunum sistemi hastalıkları vb.) azalma, sıcağa bağlı hastalıklarda (dehidrasyon, dolaşım sistemi hastalıkları, sindirim zehirlenmeleri vb.) artış olacağı, mevsimlik göç faaliyetlerine daha fazla ihtiyaç duyulacağı ve kalma süresinin artacağı öngörülmektedir. Planlamacıların ve karar vericilerin bu değişimleri göz önünde bulundurması gerekmektedir.