Baca gazı örneklemesinde BTEX VOC gruplarının ölçüm belirsizliğinin hesaplanması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAYRİ CİHAN SIDAL

Danışman: Andaç Akdemir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Baca gazında VOC gruplarından olan BTEX parametrelerinin ölçümlerinde düşük belirsizlikleri sağlamak için uygulamada ön işlem için aktif karbon ve çözücü desorpsiyonundan sonra GC-MS ile BTEX parametreleri analiz edilmektedir. Bu çalışmada, belirsizlik bütçesi için ISO GUM metodu kullanılmıştır. ISO GUM metodunda tahmini girdi belirsizlikleri A Tipi ve B tipi hatalar şeklinde hesaplanmıştır. A tipi hata belirsizliklerinde Tekrarlanabilirlik, Ara Kesinlik ve Geri Kazanım çalışmaları yapılmıştır. B tipi hata belirsizliklerinde ise örnekleme sisteminden (cihazdan) gelen, VOC Mix standardından gelen, İnternal (iç) standardından gelen, Mikropipet, Sıcaklık etkisinden gelen, methanol ve karbondisülfür kullanımından gelen ölçüm belirsizlikleri dikkate alınmıştır. Çalışma sonunda; benzen için belirsizlik bileşenleri sırasıyla % 24 ara kesinlik, % 23 kalibrasyon, % 23 örnekleme, % 11 tekrarlanabilirlik, % 8 mix standart, % 7 geri kazanım ve % 4 diğer olarak belirlenmiştir. Toluen için belirsizlik bileşenleri sırasıyla % 23 örnekleme, % 23 ara kesinlik, % 21 kalibrasyon, % 10 tekrarlanabilirlik, % 8 mix standart, % 11 geri kazanım ve % 4 diğer olarak belirlenmiştir. Etil benzen için belirsizlik bileşenleri sırasıyla % 25 örnekleme, % 23 ara kesinlik, % 23 kalibrasyon, % 9 tekrarlanabilirlik, % 9 mix standart, % 7 geri kazanım ve % 4 diğer olarak belirlenmiştir. m-p-ksilen için belirsizlik bileşenleri sırasıyla % 25 örnekleme, % 22 kalibrasyon, % 23 ara kesinlik, % 9 mix standart, % 9 tekrarlanabilirlik, % 8 geri kazanım ve % 4 diğer olarak belirlenmiştir. o-ksilen için belirsizlik bileşenleri sırasıyla % 25 örnekleme, % 24 kalibrasyon, % 23 ara kesinlik, % 8 mix standart, % 8 tekrarlanabilirlik, % 8 geri kazanım ve % 4 diğer olarak belirlenmiştir. Uçucu organik bileşik (VOC) Gruplarından olan BTEX parametresine ait belirsizlik bileşenleri için yapılan çalışmalar neticesinde k=2 % 95 güven aralığında 10.00 ppm konsantrasyon için Benzen parametresinde ± 3.046 , Toluende ± 2.955, Etilbenzende ± 2.831 ve m,p-Ksilende ± 2.823, o-Ksilende ± 2.873 olarak hesaplanmıştır.