Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Spor Yöneticiliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET KUSAN
Danışman: Soner Çankaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Y ve Z kuşağı sporcularda sporcu kimliği, sportmenlik yönelimi ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmada betimsel nitelik taşıyan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini aktif olarak spor yapan Y (1980-1999) ve Z (2000-2010) kuşağında yer alan 1016 sporcu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ile Brewer ve Cornelius (2001) tarafından geliştirilen ve Öztürk ve Koca (2013) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Sporcu Kimliği Ölçeği, Vallerand vd. (1997) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Balçıkanlı (2010) tarafından yapılan Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği ve Gosling vd. (2003) tarafından geliştirilen ve Atak (2013) tarafından Türkçe'ye uyarlanan On-Maddeli Kişilik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi sürecinde ikili grup karşılaştırmalarında Student t test; üç ve üzeri grup karşılaştırmalarında ise Tek Yönlü Varyans Analizi ve Tukey çoklu karşılaştırma testleri kullanılmıştır. Ayrıca Y ve Z kuşağı sporcuların sporcu kimliği, sportmenlik yönelimi ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki Pearson Korelasyon katsayısı ile hesaplanmıştır. Katılımcıların kişilik özelliklerinin demografik değişkenlere göre dağılımı Ki-kare testi ile belirlenmiştir. Araştırmada kadın, Z kuşağı, bireysel ve profesyonel olarak spor yapan, sakatlık geçmişi olmayan, alkol ve sigara kullanmayan bireylerin daha yüksek bir sporcu kimliği ve sportmenlik yönelimi benimsediği belirlenirken 3 yıl ve altı spor yaşı olanların 8-10 yıl aralığında spor yaşına sahip olanlara göre sportmenlik puanlarının daha yüksek çıktığı tespit edilmiştir. Buna ilaveten üniversite mezunu sporcuların sporcu kimliği ve sportmenlik yönelimi puanlarının diğer eğitim düzeyine sahip sporculara göre düşük olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, dışa dönük ve sorumluluk kişilik özelliğine sahip sporcuların, yumuşak başlılık kişilik özelliğine sahip olanlara kıyasla daha yüksek bir sportmenlik yönelimine sahip olduğu, sporcu kimliği ve sportmenlik yönelimi ölçek toplam puanları arasında pozitif orta düzey bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Tüm bu bilgiler ışığında; spor yöneticileri ve antrenörler, cinsiyet ve kuşak farkındalığını artırarak sporculara yönelik uygun destek ve rehberlik hizmeti sağlayabilirler. Buna ek olarak sporculara erken yaşta etik değerlere odaklanmalarına yardımcı olacak eğitimlerin verilmesi elzemdir. Sporcuların kişilik özelliklerinin daha anlaşılması amacıyla kişilik profilleri oluşturularak sporculara kendilerini daha iyi tanıma ve potansiyel gelişim alanlarına odaklanmaları sağlanabilir.