Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde Mustafa Orakçı'nın "Levent Çanakkale'de" adlı kitabının metinsellik ölçütlerine göre sadeleştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HANİFE GÜNEY
Danışman: Mediha Mangır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dil öğrenmek günümüzde bir ihtiyaçtır. Türkçe de dünyada öğrenilmek istenen dillerdendir. Türkçeye olan bu ilgi, öğretimde kullanılmak üzere seçilecek metinlerin sayısının artırılmasını ve öğretime daha uygun hâle getirilmesini gerekli kılar. Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde metinler özgün veya değiştirilmiş şekilleriyle kullanılır. Bu çalışmada, yabancılara Türkçe öğretimi alanında okuma-anlama gelişimine katkı sunan yardımcı okuma materyali hazırlamada çocuk edebiyatı eserlerinin sadeleştirilerek kullanımı ele alınmıştır. Bu çalışmayla, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenler için yetkin çocuk edebiyatı metinlerinin, öğretimi hedeflenen düzeye uygun sadeleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, önce alan yazın taranmış ve konuyla ilgili kaynaklara ulaşılmıştır. Doküman analizinin kullanıldığı çalışmada, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel düzeydeki yardımcı okuma materyali ihtiyacının, dil kullanımı, söz varlığı ve dil bilgisel yapı bakımından A1-A2 düzeyine uygun sadeleştirilmiş çocuk edebiyatı eserleri tarafından karşılanabileceği öngörülmüştür. Bu açıdan, özgün bir çocuk edebiyatı eseri olan Mustafa Orakçı'nın Levent Çanakkale'de adlı kitabı, A1-A2 düzeyine uygun olarak sadeleştirilmek üzere seçilmiştir. Sadeleştirme yaparken önceki çalışmalarda hazırlanan sözlüksel ve sözdizimsel sınıflandırmalar dikkate alınmıştır. Değiştirilecek sözcüklerin ve yapıların belirlenmesinde Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe ders kitabındaki dil bilgisi yapıları ve söz varlığı, Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'nin belirlediği kazanımlar ve Nihal Çalışkan'ın düzeylere göre hazırladığı sözcük listeleri belirleyici olmuştur. Çalışmanın bulgularında önce özgün, sonra değiştirilmiş cümleye yer verilmiştir. Değiştirilmiş cümlede hangi işlemlerin yapıldığına dair açıklamalar, değiştirilmiş cümlenin yanına parantez içinde yazılmıştır. Çalışmanın sonuna "Levent Çanakkale'de"nin sadeleştirilmiş hâli eklenmiştir. Bu bağlamda, çocuk edebiyatı eserlerinin yabancılara Türkçe öğretiminde yardımcı materyal olarak kullanılabileceği, çocuk edebiyatı metinlerinin hedef dilde yazılmış olmasına rağmen çok fazla karmaşık dil yapıları içermediğinden sadeleştirmeye uygun olduğu görülmüştür. Çocuk edebiyatı metinlerine müdahale, yetişkin edebiyatı eserlerinden daha az olduğu için metnin özgünlüğünün daha iyi korunduğu sonucuna da ulaşılmıştır. Alan araştırmacılarına çocuk edebiyatı eserlerini sadeleştirerek yabancılara Türkçe öğretimi alanında yardımcı okuma materyali üretmeleri önerilebilir. Ayrıca "Levent Çanakkale'de"nin yer aldığı "Levent-Türkiye'yi Geziyorum" serisinde yer alan diğer kitapların A1-A2 düzeyine uygun sadeleştirilmesi ile alandaki yardımcı okuma materyallerine bu serinin de eklenebileceği belirtilmiştir. Anahtar Sözcükler: Çocuk edebiyatı, kültür, sadeleştirme, yabancı dil olarak Türkçe.