365 Gün Öykü kitap setinin söz varlığımız ve değerler açısından incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN VEHBİ CAN TERZİ
Danışman: Bayram Özer
Özet:365 Gün Öykü kitap seti Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından çocukların dinleme ve konuşma becerilerini geliştirmek, kelime dağarcığını artırmak, okuma alışkanlığı kazandırmak ve kültürel değerlerini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, söz konusu hedeflerin ne ölçüde gerçekleştiğini değerlendirmek üzere 365 Gün Öykü kitap setini söz varlığımız ve değerler açısından incelemektir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden betimsel modelle desenlenmiş, veriler doküman incelemesi yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmada 365 Gün Öykü kitap setinde yer alan 53 kitabın tamamı incelenerek, söz varlığı unsurları (kelime, deyim, atasözü, özel isim, ikileme) ve değerler yönüyle analiz edilmiştir. 365 Gün Öykü kitap setinde şekilsel yaklaşımla 10.663 kelime ve 4.045 farklı kelime, anlamsal yaklaşımla ise 10.433 kelime ve 1.820 farklı kelime tespit edilmiştir. Kitap seti genelinde 58 deyim (38'i farklı), 397 özel isim (107'si farklı) ve 56 ikileme (43'ü farklı) yer almaktadır. Ancak atasözü kullanımına hiç rastlanmamıştır. Söz varlığı unsurlarının, kelime sayısına oranları literatürdeki diğer çalışmalarla benzerlik göstermektedir. Ancak atasözlerinin söz varlığının önemli bir parçası olmasına rağmen hiç yer almamış olması, setin söz varlığı çeşitliliği açısından sınırlı kaldığını göstermektedir. Bu durum çocukların kalıplaşmış, mecaz anlam içeren ve kültürel aktarımda önemli rol oynayan atasözleriyle karşılaşma fırsatının sunulmadığını ortaya koymakta ve setin dilsel zenginlik bağlamında geliştirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. 365 Gün Öykü kitap setinde değerler Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Erdem-Değer-Eylem Çerçevesinde yer alan 20 değer açısından incelenmiştir. Kitapların tümünde değerlerin 136 kez vurgulandığı tespit edilmiştir. Sırasıyla en çok çalışkanlık (17 kez), aile bütünlüğü (16 kez) ve yardımseverlik (13 kez) değerlerine yer verilirken adalet, mahremiyet, mütevazılık ve sağlıklı yaşam değerine 1 kez yer verildiği tespit edilmiştir. 365 Gün Öykü kitap setinde her değere en az bir kez yer verilmesi, tüm değerleri kapsayıcı olmasını sağlamış fakat değer aktarımı açısından bazı değerlerin yeterince temsil edilmediği sonucuna ulaşılmıştır.