Merzifonlu İbrâhîm Cûdî dîvânı (inceleme-metin-sözlük)[1b-43a]
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA TOK YILDIZ
Danışman: Yavuz Bayram
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:18. yüzyılda çözülmeye başlayan dîvân edebiyatı geleneğinin 19. yüzyılda birkaç şairden başka neredeyse takipçisi kalmamıştır. Her alanda hızlı bir değişimin yaşandığı 19. yüzyılda, dîvân edebiyatı geleneğini kısmen de olsa devam ettiren ender şairlerden biri de Merzifonlu Muallim İbrahim Cûdî'dir. Cûdî Efendi, 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başları arasında yaşamış, öğretmen, şair ve siyaset adamıdır. Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne Amasya milletvekili olarak seçilmiştir. Cûdî Efendi Selanik'te öğretmenlik yaptığı dönemde, Mustafa Kemal Atatürk'e kavaîd ve ilmihâl dersleri vermiştir. Ali Canip Yöntem, Nabizâde Nazım gibi birçok meşhur ismin de yetişmesine katkı sağlamıştır. Arapça, Farsça ve Fransızca'yı tercüme yapıp te'lif yazacak derecede hakimdir. Cûdî Efendi, yaşadığı dönemlerin de etkisinde kalarak hem dîvân edebiyatı geleneğini sürdürmüş hem de yenilik yanlısı bir tavır sergilemiştir. Cûdî Dîvânı'nda, Osmanlı kültür ve medeniyet izleri yanında yeni edebiyatın şekil ve içerik özelliklerine de rastlanmaktadır. Cûdî Dîvânı bu özelliklerinden dolayı sentez bir dîvân özelliği göstermektedir. Çalışmamızda dîvân edebiyatının bir bakıma son, yeni edebiyatın da ilk temsilcilerinden olan Merzifonlu Muallim İbrahim Cûdî'nin hayatına, edebi şahsiyetine, dîvânının çevriyazılı metnine ve sözlük çalışmasına yer verilmiştir. Ayrıca Cûdî Dîvânı'nda yer almayan, çeşitli kaynaklardan derlenen şiirlerine de yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: 19. yüzyıl, dîvân edebiyatı, Merzifon, Cûdî Efendi, dîvân