Farklı organik atıklardan elde edilen vermikompostun buğday verimi ve toprakların biyolojik özellikleri üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUBA TOPRAK

Danışman: Rıdvan Kızılkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma farklı organik atıkların farklı dozlarda ahır gübresi ve Eisenia fetida solucanlarla kompostlanması ve elde edilen vermikompostun sera denemesinde buğday bitkisinin (Triticum aestivum) verimi ve toprakların biyolojik özellikleri üzerinde meydana gelen etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Değişken özelliklerde vermikompost eldesinin sağlanması amacıyla materyal olarak buğday samanı, çay atığı, fındık zurufu, tütün atığı ve ahır gübresi kullanılmıştır. Çalışma, vermikompost eldesi ve sera denemesi olarak 2 aşamalı olarak yürütülmüştür. Organik atıklar ahır gübresi ile kuru ağırlıkları esas alınarak %25, %50, %75 ve %100 oranlarında karıştırılarak 187 gün boyunca Eisenia fetida solucanlarla vermikompost işlemine tabi tutulmuştur. %25 Buğday Samanı + %75 Ahır Gübresi, %25 Fındık Zurufu + %75 Ahır Gübresi, %25 Çay Atığı + %75 Ahır Gübresi karışımlarından deneme kurulduktan 86 gün; %50 Buğday Samanı + %50 Ahır Gübresi, %50 Fındık Zurufu + %50 Ahır Gübresi, %50 Çay Atığı + %50 Ahır Gübresi karışımlarından 119 gün; %75 Buğday Samanı + %25 Ahır Gübresi, %75 Fındık Zurufu + %25 Ahır Gübresi, %75 Çay Atığı + %25 Ahır Gübresi karışımlarından da 187 gün sonra vermikompost elde edilmiştir. Denemenin kurulmasından 2 hafta sonra %50, %75, %100 tütün atığı karışımı içerisindeki solucanların tamamının, %25 Tütün atığı + %75 Ahır Gübresi karışımındaki solucanlarında deneme kurulduktan 1 ay sonra öldükleri belirlenmiştir. Ayrıca %100 buğday samanı, %100 çay atığı ve %100 fındık zurufu karışımlarında da solucan gelişimi görülmediğinden vermikompost eldesi gerçekleşmemiştir. Sera denemesi için topraklara farklı organik atıkların farklı dozlarından elde edilen vermikompostlar ilave edilmiştir. Vermikompostlar saksılara kuru ağırlık esasına göre %0 (kontrol), 2, 4, 6, 8 dozlarında uygulanmıştır. 150 gün süren sera denemesi sonunda vermikompostların buğday verimi ve toprakların biyolojik özellikleri üzerine etkisinin olduğu belirlenmiştir. Vermikompost çeşitlerine bağlı olarak buğday veriminin değiştiği ve kontrole göre çok önemli (p˂0,01) farklılıkların olduğu saptanmıştır. Vermikompost miktarı arttıkça verimde artışların meydana geldiği, en iyi artışların %6 ve %8 dozlarında olduğu belirlenmiştir. Toprakların biyolojik özelliklerinin de dozlara bağlı olarak değişkenlik gösterdiği, karışım içerisine giren atıkların çeşidine bağlı olarak değiştiği ve karışımlar arasında çok önemli (p<0,01) farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda yapılan korelasyon analizine göre de, bitkinin verimi ve toprakların biyolojik özellikleri ile besin elementleri arasında önemli ilişkiler belirlenmiştir.