Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NALAN SARILAR
Danışman: Hatice Bozoğlu
Özet:
Bu araştırmada hümik asit ile muamele edilen bezelye tohumlarının laboratuvarda çimlenme hızı/gücü ve kışlık ve erken ilkbahar ekimlerinde bitki gelişimi ve verimlerini belirlemek için yürütülmüştür. Tarla denemeleri 2018-2019 yetiştirme sezonunda, 9 hat ve 2 ticari bezelye çeşidi ile kurulmuştur. Çimlendirme çalışmaları ise 4 ayrı deneme halinde herbir seferde yapılanın sonucundan hareketle diğer deneme planlanarak yürütülmüştür. Çimlendirme denemelerinde çimlenmeye etki eden en uygun hümik asit dozları, çözeltide bekletme süresi ve genotip ilişkisini belirlemek için çimlenme hızı ve gücü değerleri tespit edilmiştir. Tarla denemelerinde tohuma uygulanan hümik asitin uygulamada yararlılığının olup olmadığını ve taze ve kuru tane amaçlı en uygun çeşide aday hatların verim ve verim özelliklerinin tespiti hedeflenmiştir. Hümik asit olarak leonardit menşeli, sıvı halde ticari bir firma ürünü (Black Strong HUM VET) kullanılmıştır. Hümik asit dozu firma önerisi doğrultusunda 100 kg tohuma 1000ml hesabıyla uygulanmıştır. Kullanılan bu HA'in içeriği; toplam organik madde %13, toplam hümik ve fülvik asitler %18, suda çözünür potasyum oksit % 3.9, pH 8-10' dur. Laboratuvar denemelerinin tamamı tesadüf parselleri deneme deseninde yürütülmüştür. Tarla denemeleri ise 3 tekrarlamalı Şerit Parsel (Bölünmüş Bloklar) deneme desenine göre yürütülmüştür. Dikey şeritlere hümik asit uygulaması yatay şeritlere ise bezelye genotipleri yerleştirilmiştir. Kışlık tarla denemesi 10 kasım 2018 tarihinde, yazlık olarak nitelendirilen erken ilkbahar denemesi ise 2 şubat 2019 tarihlerinde ekilmiştir. Denemede ekim sıklığı; sıralar arası mesafe 60 cm ve sıra üzeri 10 cm olacak şekilde ayarlanmıştır. Deneme sonucunda dekara tane verimi 254-305 kg arasında, protein oranları %26.2-30.5 ve 1000 tane ağırlığı 156.3-273.0 gr arasında değişiklik göstermiştir. Çimlendirme çalışmaları sonucunda bezelyede tohuma hümik asit uygulamasının çimlenme yeteneği açısından herhangi bir kazanıma sahip olmadığı görülmüştür. Bakla sayısı, bitkide meyve verimi, taze iç ağırlığı, 9.5-8.5 mm tane iriliği, biyolojik verim, kuru tane verimi ve yağ oranı özellikleri kışlık ekimlerde daha yüksek değerler vermiştir. Bakla uzunluğu, kül oranı ve lif oranı ise erken ilkbahar ekim sonucunda daha yüksek değerlere ulaşmıştır. B16 ve B32 genotipleri incelenen özellikler bakımından en dikkat çekici hatlar olmuştur.