Merzifonlu İbrâhîm Cûdî Dîvânı (inceleme-metin-sözlük) [43b-87b]
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP ADIYAHŞİ
Danışman: Yavuz Bayram
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Merzifonlu Muallim İbrâhîm Cûdî, 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başlarında yaşamıştır. Hayatı hakkında kaynaklardan edinilen bilgilere göre 1850'de Merzifon'da doğmuştur. Trabzonlu İbrâhîm Cûdî ile karıştırılmaması için Merzifonlu veya Merzifonî olarak da anılır. Klasik Türk edebiyatı geleneği, 19. yüzyılın sonlarında tükenmeye başlamış ve bu geleneği kısmen de olsa devam ettirip eser veren çok az sayıda şair kalmıştır. Merzifonlu İbrâhîm Cûdî, her ne kadar dîvân edebiyatı geleneğine uygun eserler verse de az çok bulunduğu dönemden etkilendiğini dîvânında görmek mümkündür. Eserde dîvân edebiyatı izlerini barındıran örnekler olduğu gibi, yaşadığı dönemde edebiyata yeni yeni giren birtakım gelişmelerden de etkilenerek yazdığı şiirler yer almaktadır. Dîvân, her iki geleneği yansıtması bakımından önemlidir. İbrâhîm Cûdî Dîvânı'nın mürettep bir dîvân özelliği taşıdığı söylenebilir. İçerisinde tevhid, münacat, naʿt, mersiye, kaside, musammat, gazel, kıtʿa, rubai, ramazaniye, hezel, latife gibi nazım şekilleri ve türleri vardır. Çalışmada Cûdî Efendi'nin hayatı hakkında kısaca bilgi verilerek şekil, imlâ ve yazma nüshanın özellikleri bölümlerinde eser hakkında değerlendirmelere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise çeviriyazılı metin yer almaktadır. Çalışmanın sonunda da sözlüğe yer verilmiştir. Cûdî Dîvânı'nın 19. yüzyıl kültür ve etkilerini yansıtması açısından önemli olduğu düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler:İbrâhîm Cûdî, 19. yüzyıl, dîvân, Amasya,dîvân şiiri.