Crispr/Cas9 Sistemi Kullanılarak Tütün Bitkisinde Agos7 Geninin Susturulması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR EFŞAN YARAR
Danışman: Musa Kavas
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tütün (Nicotiana tabacum L.), patlıcangiller (Solanaceae) familyasından tek yıllık bir bitki olup, keyif verici bitkiler kategorisine girmektedir. Ekonomik olarak oldukça önemli bir konuma sahip olan tütün bitkisi endüstriyel ve aromatik bitki olarak da sınıflandırılmaktadır. Coğrafi şartlardaki farklılıklara hızlı ve etkin bir şekilde uyum sağlayabilen tütün, uyum yeteneği en iyi olan tarım ürünlerinden birisi olarak bilinmektedir. Genom düzenleme teknolojilerinin kullanılmasıyla oluşan mutasyonların, doğal olarak oluşan genetik mutasyonlarla ve varyasyonlardan ayrılamadığı için, çeşitli sektörlerde kullanım alanları genişlemektedir. Bu yöntemler, tarımsal ürünün hastalık veya zararlılara karşı direncini bir bölgeye veya gene özgü mutasyonla arttırmak için kullanılabilmektedir. Ek olarak, gen fonksiyonlarının belirlenebilmesi için de kullanılabilmektedir. Sonuç olarak, ZFN, TALEN ve CRISPR/Cas9 gibi yeni nesil genom düzenleme teknolojileri, güçlü genom düzenleme araçları olarak ortaya çıkmaktadır. Yeniliği, düşük maliyeti ve geniş uygulanabilirliğinden dolayı, CRISPR/Cas9 son 5 yılda popüler bir genom düzenleme tekniği haline gelmiştir. Bitkiler için önemli olan genlerden birisi de Argonaute (AGO) gen ailesi proteinleridir. Argonaute gen ailesi birçok farklı türde bulunabilir ve RNA kaynaklı susturma kompleksinde çok önemli bir role sahiptir. Bu gen ailesinin proteinleri; bitki gelişimi, büyümesi, biyotik ve abiyotik streslere yanıtta rol oynayan PAZ ve PIWI olmak üzere iki farklı bölge içermektedir. Önceki çalışmalar, AGO genlerinin ifadesinin, kuraklık, tuzluluk, yüksek sıcaklık ve düşük sıcaklık gibi farklı abiyotik stres türleri altında önemli ölçüde değiştiğini göstermiştir. Ayrıca, AGO gen ailesinin bazı üyelerinin hücre büyümesi, programlı ölüm ve hücre iskeleti üzerinde bir işlevi olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Model bitkilerde biyoinformatik analiz ile bulunan sonuçların homolojisine dayanarak, tütün bitkisinde AGO7 geni (LOC107784577) seçilmiştir ve CRISPR/Cas9 tekniği ile susturulmuştur. Elde edilen veriler ışığında, AGO7 mutantlarının, yabani tip bitkilere kıyasla bitkilerin morfolojisi ve fizyolojisinde önemli ölçüde değişiklik gösterdiği gözlemlenmiştir.