Hasat ve hasat sonrası işlemlerde şeftalide oluşan zedelenmenin tahmini için bir model geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarım Makinaları Ve Teknolojileri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELÇİN YEŞİLOĞLU CEVHER
Danışman: Yeşim Benal Öztekin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Meyvelerin zedelenmesine hasat, hasat sonrası işlemler, paketleme, taşıma ve dağıtımı içeren çok sayıda mekanik işlem ve çarpma etkili olmaktadır. Meyvelerde oluşan zedelenmeler üründe kalite kaybına neden olmaktadır. Bu kayıpları azaltmak için meyvelerde zedelenmeye etkili faktörlerin ve etki derecelerinin bilinmesi gerekmektedir. Ülkemizde yaygın olarak üretimi yapılan ve ticari önemi olan şeftali meyvesi hasat ve hasat sonrasında oluşabilecek farklı tip zedelenmelere hassas bir meyvedir. Bu çalışmada, şeftalinin mekanik olarak zedelenmesine etkili faktörlerin belirlenmesi ve hasat ve hasat sonu işlemlerde şeftalide oluşan zedelenmenin tahmini için model geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla bölgemiz açısından ticari önemi olan Dixired, Redhaven ve Glohaven şeftali çeşitleri ile denemeler yürütülmüştür. Şeftaliler, çeşitlerin fenolojilerine göre belirlenen hasat tarihleri dikkate alınarak 3 farklı dönemde laboratuar koşullarında denemeye alınmışlardı. Deneme materyallerinde, farklı zedelenme derecelerinin oluşturulması için yapılan çarpma testlerinde bir sarkaç düzeneğinden yararlanılmıştır. Çarpma testlerinde uygulanan çarpma enerjileri15-160 mJ aralığında seçilmiştir. Düzeneğe yerleştirilen sarkaç kolun ucunda çelik çarpma başlığı kullanılmıştır. Veri alma setinde bir kuvvet algılayıcı ile sarkaç kol açısını ölçmek için artımlı optik enkoder yer almıştır. Yapılan ölçüm ve hesaplama sonuçlarına bağlı olarak elde edilen çarpma enerjisi, maksimum temas kuvveti, eğrilik yarıçapı ve Magness-Taylor kuvveti faktörlerinin kullanılması ile zedelenme hacmi miktarının tahmini için "Çoklu Doğrusal Regresyon" analizi ile regresyon modelleri oluşturulmuştur. Sonuç olarak, şeftali meyvesinde zedelenme tahmini için oluşturulan tüm çoklu doğrusal regresyon modellerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p≤0.01). Oluşturulan regresyon modelleri ile hasat ve hasat sonrası işlemler sırasında meyvede oluşabilecek zedelenmenin önlenmesine yönelik öneriler getirilebilecek böylece ürün kalitesinin artırılması sağlanabilecektir. Ayrıca elde edilen bilgiler ışığında, hasat ve hasat sonrası işlemlerde kullanılan makine ve sistemlerin geliştirilmesi için veriler elde edilebilecektir.