Samsun Yöresinde Fasciola Türlerinin Arakonaklardaki Yaygınlığı ve Moleküler Karakterizasyonları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Parazitoloji (veteriner) Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF BURCU GENÇAY TOPÇU

Danışman: Cenk Soner Bölükbaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Samsun yöresindeki tatlı su salyangozlarında Fasciola spp. yaygınlığının ve moleküler karakterizasyonlarının belirlenmesidir. Materyal ve Metot: Çalışmada Bafra, Çarşamba ve Lâdik ilçelerinden hayvan otlatılan alanlarda 5381 salyangoz örneği toplandı. Toplanan bu örnekler laboratuvara getirildi ve stereo mikroskop altında incelendi. İncelenen salyangozların tür tehisi yapıldı ve görülen şüpheli larva dönemlerinin fotoğrafları çekilip, kayıt altına alındı. Şüpheli larva dönemlerinin tümüne DNA ekstraksiyonu yapıldı, izolatlar ITS-1 gen bölgesiyle PCR'da çoğaltıldı. Fasciola spp. pozitif olan izolatlarda, Tas-1 enzimi kullanılarak RFLP yapıldı ve tür teşhisi sağlandı. Dört larva izolatının ve dört salyangoz örneğinin sekans analizi yapıldı. Sekans analizleri sonucunda filogenetik analizler gerçekleştirildi. İzolatlar Samsun orjinli olarak kayıt edildi. Bulgular: 5381 salyangoz örneğinin 330'unda şüpheli larva dönemine rastlandı. İncelenen 330 örneğin 4'ünde (%1,2) F. gigantica larva dönemi olduğu tespit edildi. Salyangozlarda F. gigantica larva dönemlerine rastlanan ilçeler Çarşamba ve Lâdik, salyangoz türleri ise Stagnicola palustris ve Physella acuta olarak tanımlandı. Sonuç: Bu çalışma ile Fasciola spp. ilk kez Samsun yöresinde arakonaklarda tespit edildi, aynı zamanda bu arakonakların moleküler teşhislerinin yapıldığı ilk çalışmadır. Araştırma sonucu elde edilen Stagnicola palustris, Physella acuta ve Radix auricularia türlerinin sekans bilgileri ülkemizden ilk kez kayıt altına alındı ve dünyadaki diğer türlerle olan filogenik ilişkileri ortaya konuldu.