Türkiye'de yeşil büyüme: Ampirik bir analiz
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CAN APAYDIN
Danışman: Ebül Muhsin Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yeşil büyüme, ekonomik kalkınma süreçlerinde çevre ve doğal kaynakların korunmasını öne çıkaran bir yaklaşımdır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin yeşil büyüme performansını değerlendirmek ve bu kapsamda yeşil büyümenin dinamiklerini incelemektir. Yeşil büyümeyi etkileyen dinamikler yenilenebilir enerji tüketimi, ekolojik yönetişim, araştırma ve geliştirme harcamaları, beşeri sermaye gelişimi, dış ticaret, kentleşme ve yenilenebilir enerji tüketimi ile ekolojik yönetişimin birleşik etkisidir. Çalışmada Türkiye'nin yeşil büyüme performansı 1990-2020 yılları arasındaki veriler kullanılarak analiz edilmiştir. Bunun için Wang ve diğerleri (2023) modeline ek değişkenler eklenmiş ve değişkenler arasındaki kısa ve uzun vadeli ilişkileri test etmek için ARDL eş bütünleşme yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca hem kısa hem de uzun vadeli ilişkileri test etmek ve yenilenebilir enerji tüketimi ile ekolojik yönetişimin yeşil büyüme üzerindeki birleşik etkisinin (etkileşim terimi) simetrik mi yoksa asimetrik mi olduğunu araştırmak için NARDL eş bütünleşme yöntemi uygulanmıştır. Söz konusu birleşik etki negatif ve pozitif şoklar olarak ayrılmıştır. ARDL sonuçlarına göre yenilenebilir enerji tüketimi, ekolojik yönetişim, Ar-Ge harcamaları, beşeri sermaye gelişimi, dış ticaret hacmi, kentleşme ve etkileşim teriminde meydana gelecek %1'lik değişim yeşil büyümeyi sırasıyla +%11,43, +%11,13, +%1,36, -%21,25, +%0,78, +%7,6 ve -%2,73 şeklinde değiştirmektedir, NARDL sonuçlarına göre ise göre yenilenebilir enerji tüketimi, ekolojik yönetişim, Ar-Ge harcamaları, beşeri sermaye gelişimi, dış ticaret hacmi, kentleşme, etkileşim terimindeki pozitif ve negatif şokta meydana gelecek %1'lik değişim yeşil büyümeyi sırasıyla +%8,82, +%7,97, +%1,43, -%31,72, +%1,03, +%9,4, -%1,52 ve -%1,92 şeklinde değiştirmektedir. Çalışmanın bulguları, yeşil teknolojilerin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, çevre vergilendirme mekanizmalarının güçlendirilmesi ve uluslararası iş birliğinin artırılması gibi politikalara ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Türkiye'nin yeşil büyüme performansının iyileştirilmesi, ekonomik ve çevresel faydalar sağlayacak uzun vadeli bir strateji olarak öne çıkmaktadır.