Müellifi bilinmeyen mensur bir miʿrâciye (Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi no: 150)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET TÜRKAN

Danışman: Halil İbrahim Haksever

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkler İslâm inancını benimsedikten sonra İslamî inanç ve hayat unsurlarını en üst tabakasından en alt kademedeki insanlarına kadar anlatabilmek için İslâmî birçok türde eser kaleme almışlardır. Bu tür eserlerde Hz. Muhammed (sav)'in hayatı, yaşayışı, mücadelesi ve muʿcizeleri konu edinilmiştir. Türk insanının ona duyduğu sevgi ve muhabbeti anlatabilmek için mesnevi, miʿrâc-nâme, naʿat, mevlid, hilye, hicretü'n-nebi, kırk hadis, gazâvât-ı resûlullah gibi çok değişik türde eserler verilmiştir. Edebiyatımızda miʿrâc-nâmeler, bazen bağımsız bir eser, bazen eserlerin içinde ayrılmış bir kısım, bazen de divanların içinde yer alan bir bölüm olarak yazılmıştır. Olayın gerçekleştiği Recep ayının 27. gecesi Mi'râc Kandili olarak kutlanmış, ayrıca dini bir musikî türü de oluşmuştur. Konusunu Kur'ân-ı Kerim'den alan miʿrâc mucizesi bazen manzum bazen mensur olarak edebiyatımızda çok fazla yer edinmiştir. Bizim tez konumuzu teşkil eden eser ise müellifi bilinmeyen bir miʿrâciyedir. Eserin adı "Mi'râcü'n-Nebî Sallallâhu ʿAleyhi ve Sellem" dir ve mensur olarak yazılmıştır. Eserde Hz. Muhammed'in (sav)'in Cebrâ'il refakatinde Mescid-i Harâm'dan başlayıp Mescid-i Aksâ'ya oradan ʿarş-ı âʿlâya çıkması, peygamberlerle, cennet ve cehennem ehliyle görüşmesi, birçok âlemlerin kendisine gösterilmesi, Allah Teâlâ ile mülaki olması ve kısa zaman içinde yine Mescid-i Harâm'a dönme mucizesi mensur ve sâde bir dille anlatılmıştır. Eserin Eski Anadolu Türkçesini çağrıştıran bir anlatım dili vardır. İlk sayfaya [1a] numarası verilmiş ve [31b] sayfa numarası ile sona ermiştir. Eserin devamında kıyâmet ehlinin durumlarını anlatan bir hikâye mevcuttur. Bu hikâye ise [31b] den başlayıp [59a] da sona ermiştir. Bitirilme tarihi olarak son sayfada 1212 yılı (1797-1798) belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mensur Mi'râc-nâme, Miʿrâciye, Miʿrâcu'n-Nebî