Gelincik bitkisinin (Papaver rhoeas L.) taç yapraklarından ultrason destekli ekstraksiyon yöntemiyle fenolik bileşiklerin eldesinin optimizasyonu

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖZDE BEDİZ

Danışman: İlkay Koca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Papaveraceae familyasına ait olan gelincik Türkiye'de yabani olarak yetişmektedir. Antosiyanin içeren gelincik taç yaprakları bazı geleneksel gıdaların üretiminde kullanılmaktadır. Bu çalışma, gelincik bitkisi taç yapraklarından ultrason destekli ekstraksiyonla optimum fenolik bileşiklerin eldesini hedeflemekterdir. Çalışmada ekstraksiyon koşullarını optimize etmek için Yanıt Yüzey Yöntemi (RSM) kullanılmıştır. Bu amaçla, 17 farklı test noktasında 3 faktör, 3 seviyeli Box-Behnken deney tasarımı yapılmış ve bağımsız değişkenlerin yanıtlar üzerindeki etkileri incelenmiştir. İlk olarak çalışma için en uygun etil alkol konsantrasyonunu belirlemek üzere bir optimizasyon çalışması yapılmıştır. Uygun etil alkol konsantrasyonunu belirlemek için beş farklı konsantrasyonda (%0, 25, 50, 75 ve 100) çalışılmıştır. Çalışma sonucunda en yüksek fenolik ve antosiyanin içeriği ,%25 etil alkol konsantrasyonunda elde edilmiştir. Ekstraksiyonun optimizasyonu için bağımsız değişkenler ekstraksiyon sıcaklığı (20-70 °C), ekstraksiyon süresi (10-30 dk) ve katı:çözücü oranı (1:200-1:400 g/ml) olarak seçilmiştir. Bu bağımsız değişkenlerin toplam fenolik içerik, antosiyanin içeriği ve ekstrenin antioksidan aktivitesi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Optimize edilmiş koşullar, 26.46 °C sıcaklık, 10.75 dakika ekstraksiyon süresi ve 1:400 g/ml katı:çözücü oranı olarak belirlenmiştir. Optimum koşullar altında tahmin edilen maksimum toplam fenolik madde ve toplam antosiyanin değerleri sırasıyla 74.35 mg GAE/g ve 35.57 mg/g'dır. Optimum koşullarda ekstraktların toplam fenolik madde ve toplam antosiyanin içeriği değerleri ise sırasıyla 69.17 ± 1.59 mg GAE / g ve 28.17 ± 0.54 mg/g olarak belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Gelincik çiçeği, ultrason ekstraksiyon, fenolik bileşik, ekstraksiyon