Leylâ Erbil'in Cüce Novellasında bilinç akımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LALE ARAS
Danışman: İlknur Tatar Kırılmış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde bilinç akımı kavramı hakkında genel bir anlayış geliştirmek ve Leylâ Erbil'in (1931-2013), ilk olarak 2001 de basılan Cüce'de bu anlatı tekniğini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Araştırmanın genel problemi "Bilinç akımı yöntemi nedir?" sorusudur. Bu soru, yöntemin niteliklerinin anlaşılmasını gerekli kılar. Tezin ilk bölümünde bilinç akımı, iç monolog, iç çözümleme gibi "zihinden geçenler" anlamıyla ortak özellik gösteren teknikler açıklanmaya ikinci bölümde Leylâ Erbil'in eseri göz önünde tutularak bilinç akımının bazı nitelikleri bulunmaya çalışılmıştır. Bu nitelikler, çağrışım, bazı tekniklerin bilinç akımı yöntemi içinde özümsenerek kullanılması, dil ve dilbilgisel özellikler, bilinçlilik halleri, anlatı kişilerinin fiziksel eylem- zihinsel eylem bağlamında değerlendirilmesi ve karakterin nitelikleri olarak belirlenmiştir. Çalışmanın bir başka ve önemli bir problemi anlatıcı ile bilinç akımının arasındaki ilişkidir. Anlatıcı ile bilinç akımı birbirini dışlayan özelliktedir. Anlatmak ediminin olmaması bilinç akımı yönteminin özüyle ilgili bir durumdur. "Ben anlatıcı" dahi bu yöntemin dışında kalmaktadır. Oysa Leylâ Erbil' in bilinç akımını gördüğümüz karakterlerinde bir anlatıcı edası da hissedilmektedir. Buradan da hareketle bilinç akımı ile anlatıcının birbirini dışlamasının hangi anlama geldiği çalışmanın bir başka problemini oluşturdu. Cüce'de anlatıcı ve bilinç akımı başlığında bu konu irdelenmiştir. Bu konu çalışmanın diğer bölümlerinde de ilgisi dâhilinde ele alınmıştır. Çünkü asıl odak bilinç akımı olduğundan anlatıcının dışlanması diğer bilinç akımı niteliklerinde de devam eder. Cüce eserinde "Yazarın Notu" adlı kısımda anlatıcının varlığına ve anlatıcının ışığından karaktere bakılmıştır. Bu kısım bilinç akımı yöntemiyle ilgili kurmaca açısından ipuçları da içermektedir. Eserin türünün novella olması, hermenötik bir metin olması, yazarın hiçbir kuram, tekniğe katı bir şekilde bağlanmaması, eklektik bir tutumu benimsemesi, bilinç akımı yöntemiyle ayrıca bir uyum oluşturur. Anahtar Sözcükler: Leylâ Erbil, bilinç akımı, iç monolog, iç diyalog, iç çözümleme, ikinci şahıs anlatıcı, kısmi geri dönüş (flashback), üstkurmaca, modernist roman, novella