Jersey sığırlarında bazı meme özellikleri ile süt verimi ve sütteki somatik hücre sayısı arasındaki ilişkiler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERTUĞRUL KUL
Danışman: Hüseyin Erdem
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:JERSEY SIĞIRLARINDA BAZI MEME ÖZELLİKLERİ İLE SÜT VERİMİ VESÜTTEKİ SOMATİK HÜCRE SAYISI ARASINDAKİ İLİŞKİLERÖZETBu araştırma, Jersey sığırlarında bazı meme özellikleri ile süt verimi ve süttekiSomatik Hücre Sayısı (SHS) arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın materyalini Karaköy Tarım İşletmesi'nde bulunan ve 1-5â¤laktasyon sırasında olan 109 baş Jersey ineğine ait veriler oluşturmuştur. Bu amaçlaKaraköy Tarım İşletmesine Aralık 2004 ve Eylül 2005 tarihleri arasında, 28 günaralıklarla gidilerek laktasyonun 70±14, 140±14 ve 210±14. günlerinde süt örnekleri vememe ölçüleri alınmıştır. Alınan süt örnekleri, Ondokuz Mayıs Üniversitesi ZiraatFakültesi Zootekni Bölümü Laboratuarı'na getirilmiş ve Somatik Hücre sayımına tabitutulmuştur. Meme özellikleri olarak; 9 farklı meme ölçüsü alınmış ve 6 farklı memeform özelliği puanlamaya tabi tutulmuştur.Ortalama logSHS 5.5451±0.0082 olarak hesaplanmış olmakla birlikte, laktasyondönemlerine ait logSHS ortalamaları ise sırasıyla 5.4978±0.0119, 5.5429±0.0130 ve5.6252±0.0186 olarak bulunmuştur. SHS üzerine laktasyon sırası, buzağılama ayı,laktasyon dönemi ve buzağılama ayı ile laktasyon döneminin interaksiyon etkisiistatistiksel olarak çok önemli (Pâ¤0.01), laktasyon sırası ile buzağılama ayınıninteraksiyon etkisi ise önemli (Pâ¤0.05) bulunmuştur.Laktasyon sırasının etkisi tüm meme ölçüleri ile meme derinliği, meme başıuzunluğu, ön meme bağlantısı ve arka meme yüksekliği gibi form özellikleri üzerindeistatistiksel olarak çok önemli (Pâ¤0.01), meme merkez bağı üzerine etkisi üzerine iseönemli (Pâ¤0.05) olarak tespit edilmiştir.Buzağılama ayının etkisi ön meme başı çapı, arka meme başı çapı, ön meme başıuzunluğu, arka meme başı uzunluğu, meme derinliği, meme başı uzunluğu, ön memebağlantısı, arka meme yüksekliği ve meme merkez bağı üzerine etkisi istatistiksel olarakçok önemli (Pâ¤0.01), arka meme başları arası mesafe ve meme başı yerleşimi üzerineönemli (Pâ¤0.05) bulunmuştur.Laktasyon sırası ve buzağılama ayının interaksiyon etkisi arka meme başı çapı,arka meme başı uzunluğu, arka meme başları arası mesafe, yan meme başları arasımesafe, ön meme başının yerden yüksekliği, meme derinliği, meme başı uzunluğu ve önmeme bağlantısı üzerine istatistiksel olarak çok önemli (Pâ¤0.01) bulunmuştur.Meme ölçüleri (ön meme başı çapı, arka meme başı çapı, ön meme başıuzunluğu, arka meme başı uzunluğu, ön meme başları arası mesafe, arka meme başlarıarası mesafe, yan meme başları arası mesafe, ön meme başının yerden yüksekliği vearka meme başının yerden yüksekliği) ve meme özellikleri (ön meme bağlantısı, memebaşı uzunluğu, meme derinliği, meme başı yerleşimi, arka meme yüksekliği ve mememerkez bağı) için laktasyon sıralarına göre belirlenen ortalama değerler sırasıyla2.06±0.02, 2.02±0.01, 5.35±0.05, 4.34±0.04, 15.37±0.19, 9.03±0.18, 11.89±0.15,41.71±0.34, 41.16±0.35 cm ve 5.90±0.12, 5.35±0.09, 4.31±0.12, 3.92±0.07, 5.16±0.10,5.24±0.13 olarak belirlenmiştir.Laktasyon sırası, buzağılama ayı, laktasyon sırası ve buzağılama ayınıninteraksiyon etkisi, günlük ortalama süt verimi (GOSV), laktasyon süresi, laktasyon sütverimi ve 305 günlük süt verimi üzerine istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur(P>0.05). İncelenen süt verim özelliklerine ait ortalama değerler sırasıyla 11.65±0.24 kg320.21±4.79 gün, 3726.21±115.77 kg ve 3491.72±85.82 kg bulunmuştur.Sütte bulunan SHS miktarına bağlı olarak, GOSV ve laktasyon süt verim kaybı%17.2 bulunmuştur.Üzerinde durulan meme özellikleri ile laktasyon dönemleri logSHS ve ortalamalogSHS arasında değişik önem derecelerinde korelasyonlar tespit edilmiş olmaklabirlikte, her üç laktasyon döneminde de ortalama logSHS ile ön ve arka memebaşlarının yerden yüksekliği arasındaki ilişkiler daha çok dikkat çekmektedir. Buözellikler arasındaki korelasyonlar her üç dönemde de negatif yönde ve çok önemli(P<0.01) düzeyde bulunmuştur. Bununla birlikte incelenen meme özelikleri arasında danegatif veya pozitif yönde ve değişik önem derecelerinde ilişkiler belirlenmiştir.Puanlamaya tabi tutulan meme özelliklerinden ön meme bağlantısı ve memederinliğinin her üç laktasyon döneminde de gerek logSHS gerekse ortalama logSHS ileönemli ölçüde (P<0.05 ve P<0.01) ilişki olduğu, SHS'nın azaltılmasında bu iki özelliğinde etkili olabileceği belirlenmiştir. Aynı şekilde meme özelliklerinin kendi aralarında daçeşitli önem düzeylerinde (P<0.05 ve P<0.01) korelasyonlar bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Jersey, Meme özellikleri, Süt verimi, Somatik hücre sayısı