Güzyemişinin (Elaeagnus umbellata Thunb.) çelikle çoğaltılmasında çelik alma zamanı ve ıba uygulamalarının etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DAMLA ÇELİK

Danışman: Hüseyin Çelik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ilıman ve subtropik iklim bitkisi olan güzyemişi Asya'dan dünyaya yayılmış, 1800'lü yıllarda Amerika ve İngiltere'ye taşınmış, ikibinli yıllarda ise Türkiye'ye getirilmiştir. Domatese göre 17 kat daha fazla likopen içeriğinden dolayı fonksiyonel gıda kaynağı olarak son yıllarda dünya çapında önemi artmış ve tarımı yapılmaya başlanmıştır. Çok yıllık ve çalı formunda bir bitkidir. Güzyemişinin yaprakları, çiçekleri, meyvesi ile bitkisi çok farklı amaçlar için kullanılabilmektedir. Kurak şartlara adaptasyonu çok iyi olan güzyemişi tam güneş alan alanları tercih eder, tuzlu, killi, kumlu, farklı pH değerine sahip topraklarda yetişebilme yeteneğindedir. Güzyemişi genelde tohumla çoğaltılmaktadır. Ancak meyvesi için yetiştirilen yeni çeşitleri vegetatif yöntemlerle çoğaltılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada güzyemişi bitkilerinden farklı zamanlarda (15 Mart, 15 Mayıs ve 15 Temmuz) alınan sert odun, yapraklı yeşil odun ve yapraklı yarı odunsu çeliklerine farklı dozlarda Indole-3-butryic asit (IBA) (0, 500, 1000 ve 2000 ppm) uygulanarak serada mistleme sulama sistemi altında ve perlit ortamında köklendirilmiştir. Denemede çelik alma zamanı ile IBA dozlarının köklenme, sürme, kök ve sürgün özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Deneme sonuçlarına göre 15 Mayıs veya 15 Temmuz aylarında alınarak 500 veya 1000 ppm IBA uygulanan çeliklerdeki köklenme oranı %97.33 ile en yüksek olmuştur. Çelik alma zamanlarına göre 15 Mayıs'ta alınan çeliklerdeki köklenme oranı %94.33 iken en iyi kök uzunluğu 15 Temmuz çeliklerinde (11.07 cm), en fazla kök sayısı ise 15 Mart (10.83) çeliklerinden elde edilmiştir.