Streptozotosin ile deneysel diyabet modeli oluşturulmuş sıçanlarda idebenon tedavisinin vasküler endotel disfonksiyonu üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAHAR AKYÜZ
Danışman: Süleyman Sırrı Bilge
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diyabet kardiyovasküler hastalıkların primer risk faktörü olarak kabul edilmektedir. Literatürde diyabete bağlı mikro ve makrovasküler komplikasyonların gelişiminde oksidatif stresin rolünü ve diyabetle endotel disfonksiyonu arasında bağlantı olduğunu gösteren birçok çalışma olmasına rağmen oluşan endotel hasarında antioksidanların etkisiyle ilgili çalışma kısıtlıdır. Bu çalışmada antioksidan etkili idebenonun streptozotosinle (STZ) indüklenmiş diabetes mellitus modelinde endotel disfonksiyonu üzerine etkisi araştırılmıştır. 52 adet erkek Wistar albino sıçan 4 gruba ayrılmıştır. İki grupta STZ ile (50 mg/kg, i.p) diyabet oluşturulmuş, diğer gruplara STZ çözücüsü enjekte edilmiştir. 3 günün sonunda kan glikozu 300 mg/dL üzerinde olan sıçanlar diyabetik kabul edilmiştir. Sıçanlara 8 hafta sonra 100 mg/kg idebenon veya idebenon çözücüsü 28 gün boyunca oral gavajla uygulanmıştır. 4 hafta aralıklarla ağırlık ve kan glikozu ölçümü yapılmıştır. 12 haftanın sonunda hayvanlar kan basıncı ölçümünü takiben kanları alınarak sakrifiye edilmiş; torasik aort dokusu izole organ banyosunda vasküler reaktivite yanıtları, stereoloji ve western blot çalışmalarında kullanılmak üzere izole edilmiştir. Gruplar arasındaki farklar ANOVA ve Kruskal Wallis testleri ile değerlendirilmiştir. İdebenon tedavisi sıçanlarda vücut ağırlığı, kan glikozu, HbA1c, LDL, HDL, total kolesterol ve trigliserit düzeylerinde bir değişikliğe neden olmamıştır. Diyabetik sıçanlarda kontrol grubuna kıyasla kan basıncı azalmış (p<0,05), idebenon tedavisi alanlarda kontrol grubuna benzer bulunmuştur. Diyabetik sıçanlarda endotel bağımlı gevşetici olan asetilkolinle gevşeme yanıtları azalmıştır. İdebenon tedavisi bu gevşeme yanıtını artırmıştır (p<0,01). Diyabetik sıçanlarda aort dokusunda TNF-α ve NOX2 ekspresyonları kontrol grubuna göre artmış; idebenon tedavisi ile azalmıştır (p<0,01). ICAM-1 ve eNOS protein ekspresyonları ise kontrol ve diyabetik sıçanlarda değişmemiştir. Stereolojik değerlendirmeler idebenonun aort media tabakasında hücre atrofisini düzelttiğini göstermiştir (p<0,05). İdebenon tedavisi STZ ile indüklenmiş deneysel diyabet modelinde inflamatuar yanıtı ve oksidatif stresi azaltarak endotel disfonksiyonunu düzeltici etki göstermektedir. Böylece idebenonun diyabetik hastalarda kardiyovasküler komplikasyonlara karşı koruyucu etki sağlayabileceği düşünülmektedir.