Çarşamba Ovası sol sahil topraklarında yorgunluk parametrelerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERKAN İÇ
Danışman: Coşkun Gülser
Özet:Bu çalışmanın amacı Çarşamba Ovası Sol sahil topraklarında yorgunluk parametrelerinin araştırılması ve bazı fiziksel, kimyasal toprak özellikleri ile toprakların fiziksel, kimyasal ve verimlilik kalitelerinin konumsal değişimlerinin belirlenmesidir. Bu amaçla; araştırmaya konu olan 33994,7 ha'lık Çarşamba Ovası Sol Sahiline ait 1:25000 ölçekli topoğrafik haritalar kullanılarak 2000 m x 2000 m aralıklarla kesişecek şekilde oluşturulan grid ağı üzerinden toplam 86 noktadan bozulmuş ve bozulmamış yüzey (0-20 cm) ve yüzey altı (20-40 cm) toprak örnekleri alınmıştır. Toprakların fiziksel kalitesini tanımlamada kullanılan veri seti için kil, silt ve kum içerikleri, hacim ağırlığı, agregat stabilitesi, hidrolik iletkenlik, tarla kapasitesi, solma noktası, yarayışlı su kapasitesi ve penetrasyon dirençleri, kimyasal kalitesini tanımlamada ise toprak pH'sı, elektriksel iletkenlik, organik madde, kireç, fosfor, kalsiyum, magnezyum, potasyum, sodyum ve katyon değişim kapasitesi değerleri seçilmiştir. Örnekleme yapılan noktalardaki arazi kullanım durumları ve bitki desenleri de belirlenmiştir. Elde edilen sonuçların konumsal dağılımları jeoistatistiksel olarak GS+9 programında belirlenmiş, ArcGIS programında özelliklerin dağılım haritaları hazırlanmıştır. Örnek alınan noktalardaki bitkisel üretim dağılımı sırasıyla kavak yetiştiriciliği (%26.74), fındık (%19.77), mısır (%9.30), buğday (%8.14), bahçe bitkileri (%8.14) ve mera (%9.30) şeklindedir. Toprakların fiziksel kalitelerinin tarımsal açıdan %9.30'unun uygun (S2), %25.58'inin sınırlı derecede uygun (S3) ve %65'nin uygun olmadığı (N) belirlenmiştir. Kimyasal kaliteleri bakımından ise %13.95'inin çok uygun (S1), %47.67'sinin uygun (S2), %15.12'sinin sınırlı derecede uygun (S3) ve %23.26'sının uygun olmadığı (N) belirlenmiştir. Verimlilik kaliteleri bakımından ise %30.24'nün uygun (S2), %43.02'sinin sınırlı derecede uygun (S3) ve %26.74'ünün uygun olmadığı (N) belirlenmiştir. Toprak fiziksel özelliklerinden en yüksek negatif korelasyonlar kum içeriği ile verimlilik toprak kalite kriteri (-0.646**) arasında, penetrasyon direnci ile fiziksel toprak kalite kriteri (-0.653**) arasında belirlenmiştir. Toprak kimyasal özelliklerinden en yüksek negatif korelasyonlar ise kireç içeriği ile kimyasal toprak kalite kriteri (-0.403**) arasında, toprak pH'sı ile fiziksel toprak kalite kriteri (-0.150**) arasında belirlenmiştir. Sonuç olarak; Çarşamba Ovası sol sahil toprakları kalite indeks kriterleri bakımından değerlendirilmiş, toprak yorgunluğuna ve kalitesinde azalmaya sebep olan parametrelerin başında pH, bünyeye bağlı olarak hacim ağırlığı ve arazi kullanımına bağlı olarak sıkışmanın geldiği belirlenmiştir. Toprak yorgunluğunun izlenmesine yönelik bir veri tabanı oluşturulmuştur.