Cahit Zarifoğlu'nun "Yürekdede İle Padişah" ve "Serçekuş" eserlerinde söz dizimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET KARSLI
Danışman: Mediha Mangır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cümle, bir dilin bütün özelliklerini bünyesinde toplayan en gelişmiş ifade şeklidir. Dil sisteminin bütün birimleri cümle kuruluşunda görev aldığı için modern dil bilimi, dil incelemelerinde birim olarak cümleyi ele alır. Bir başka ifadeyle dil çalışmalarında günümüzde bütünden parçaya metodu uygulanır. Çünkü dil birimlerinin fonksiyonları bir cümle bütünlüğü içinde daha açık ve net olarak görülebilir. Bütün dillerde olduğu gibi Türkçenin dil kuralları da örnek cümlelerden hareket ederek ortaya konulabilir (Gece, 1993:97). Bu çalışmada, Cahit Zarifoğlu'nun "Serçekuş" ve "Yürekdede ile Padişah" adlı eserleri söz dizimi açısından incelenmiştir. Araştırma konusu olarak "Serçekuş" ve "Yürekdede ile Padişah" adlı eserlerin seçilmesinde söz konusu eserlerin MEB 100 Temel Eser arasında yer alması etkili olmuştur. Çalışma, giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmada, Leyla Karahan'ın Türkçenin Söz Dizimi adlı eserindeki tasnifi esas alınmıştır. Giriş bölümünde, çalışmanın kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Cümle ve söz dizimi terimleri betimlenmiş, söz diziminin tartışmalı konuları, araştırmacıların farklı görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. İnceleme bölümünde, araştırmaya konu olan eserlerdeki tüm cümleler Karahan'ın tasnifi esas alınarak tespit edilmiş ve örneklenmiştir. İstatistikî veriler, tablo ve grafiklerle gösterilmiştir. Kelime gruplarının tanımı, yapısı, türü, görevi ve diğer kelime gruplarıyla ilişkileri belirlenerek örneklenmiştir. Sonuç bölümünde, her iki esere ait inceleme sonuçları yorumlanmış, eserlerin dil öğreniminde anlama ve anlatma süreçlerine etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, Türkiye Türkçesinde söz dizimi alanında araştırmacıların farklı görüşlerine yer vermek, Cahit Zarifoğlu'nun "Serçekuş" ve "Yürekdede ile Padişah" adlı çocuk kitaplarındaki cümleleri söz dizimi açısından incelemektir. Anahtar Kelimeler: cümle, söz dizimi, dil