Toprakların fiziksel ve kimyasal özellikleri ile spesifik yüzey alanları arasındaki ilişkiler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİNÇER YILMAZ
Danışman: Coşkun Gülser
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:TOPRAKLARIN F Z KSEL VE K MYASAL ÖZELL KLER LE SPES F K YÜZEYALANLARI ARASINDAK L ŞK LERÖZETBu çalışma tarım arazilerindeki toprakların spesifik yüzey alanlarının belirlenmesi vespesifik yüzey alanları ile toprakların bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri arasındaki ilişkilerinaraştırılması amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla Amasya, Çorum, Samsun Tokat ve Yozgatllerinden toplam 150 yüzey toprak örneği alınmıştır. Toprak örneklerinin spesifik yüzeyalanları (SYA) 43.68 m2/g ile 268.13 m2/g arasında değişmiştir. En yüksek ortalama SYA(191.08 m2/g) Yozgat ilinden alınan örneklerde belirlenmiştir. Spesifik yüzey alanı kil ileçok önemli pozitif (r=0.689**), kum (r=-0.488**) ve silt (r=-0.238**) ile çok önemli negatifilişkiler vermiştir. Toprakların SYA üzerine en yüksek doğrudan etkiyi kil fraksiyonu(%50.10) göstermiştir. Katyon değişim kapasitesi (KDK) kimyasal özellikler içerisinde SYAile en yüksek ilişkiyi veren (r= 0.842**) ve en yüksek doğrudan etkiyi (%95.14) gösterenözelliktir. Toprakların SYA değerleri EC ve OM içerikleriyle istatistiksel olarak çok önemlidüzeyde pozitif, CaCO3 ile önemsiz, pH ile önemsiz negatif ilişki göstermiştir. Topraklarınagregat stabilitesi değerleri SYA, kil, OM ve KDK değerleriyle çok önemli pozitif ilişkilervermiştir. Agregat stabilitesi üzerine en yüksek doğrudan etkiyi KDK (%55.20), en düşükdoğrudan etkiyi ise SYA (%11.87) göstermiştir. Spesifik yüzey alanı AS üzerine en yüksekdolaylı etkiyi (%48.55) KDK üzerinden göstermiştir. Katyon değişim kapasiteleri SYA, kil,OM içeriği ve EC değerleriyle çok önemli pozitif, toprak pH'sı ile önemli negatif ilişkivermiştir. Toprakların SYA değerleri kil, OM, EC, KDK ve değişebilir Ca, K ve Mg değerleriile çok önemli düzeyde pozitif ilişkiler göstermiştir. Bu özelliklerin bir arada kullanılması ileoluşturulan eşitlikle (r=0.917**) tarım topraklarının SYA değerlerinin, SYA ve kil içeriklerikullanılarak oluşturulan diğer bir eşitlikle (r=0.842**) ise toprakların KDK değerlerinintahmin edilebileceği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Spesifik yüzey alanı, tekstür, agregat stabilitesi, toprak kimyasalözellikleri.