GÖRSEL ALGI BAĞLAMINDA YABANCI DİLDE YENİ BİR SÖZCÜK ÖĞRENİM YÖNTEMİNİN GELİŞTİRİLMESİ: GÖRSEL KOLAYLAŞTIRMA (VISUALEASE)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT ŞAHİNBAŞ
Danışman: İbrahim Halil Türker
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, Gestalt kuramı kapsamında geliştirilen görsel algı yönetimine dayalı yeni bir yöntem olarak görsel kolaylaştırma (Visualease) ile yabancı dil (İngilizce) derslerinde sözcük öğrenimini daha etkili ve kalıcı hale getirmektir. Araştırma dört Gestalt algı ilkesi (yakınlık, benzerlik, şekil-zemin, devamlılık) doğrultusunda yapılandırılan görsel organizasyonu ve tasarımı olan sözcüklerin yabancı dilde kullanımının etkililiğini ve kalıcılığını göstermeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, öğrencilerin görsel ipuçlarıyla zenginleştirilmiş içerikler üzerinden yeni sözcükleri öğrenme süreçleri çözümlenmiştir. Aynı zamanda, öğrencilerin görsel uyarıcılarla oluşturdukları bireysel anımsatıcıların, öğrenme sürecine etkisi incelenmiştir. Görsel öğrenme stratejilerinin ön planda tutulduğu bu çalışmada, öğrencilerin görsel ipuçlarıyla desteklenen sözcükleri daha kolay algılayıp uzun süreli belleğe aktarıp aktaramadıklarının araştırılması hedeflenmiştir. Fen Lisesi 10. sınıf öğrencileri (24 kişi) ile yürütülen araştırmada karma yöntem kullanılmış; hem nicel veriler (anket sonuçları, başarı yüzdeleri) hem de nitel veriler (öğrenci görüşleri, öğretmen gözlemleri) toplanmıştır. Uygulama sürecinde, öğrenciler Gestalt ilkelerine dayalı anımsatıcı görsel sözcükler tasarlamayı öğrenmiş ve sözcükleri öğrenme düzeyleri açısından karşılaştırılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, görsel kolaylaştırma yöntemi, geleneksel ezber ve yineleme odaklı sözcük öğretim yöntemlerine göre daha etkili bulunmuştur. Öğrencilerin sözcükleri hatırlama oranları artmış, derse katılım ve isteklilik düzeylerinde belirgin bir yükseliş gözlemlenmiştir. Görsel tasarımı olan sözcük ipuçlarıyla desteklenen öğrenme süreci öğrenciler tarafından "eğlenceli", "farklı" ve "kalıcı" olarak tanımlanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, görsel kolaylaştırma yönteminin yabancı dil öğretim programlarında bir yöntem seçeneği olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Öğretmen eğitimi programlarında Gestalt ilkelerine dayalı öğretim tekniklerine yer verilmesi, farklı yaş ve dil düzeylerinde bu yöntemin uygulanabilirliğinin araştırılması ve öğrenci merkezli, görsel destekli öğretim uygulamalarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.