Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beslenme Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLIHAN AĞYAR
Danışman: Pınar Sökülmez Kaya
Özet:
Amaç: Bu çalışmada Multipl Skleroz (MS) tanısı almış hastalara verilen beslenme eğitiminin diyet kalitesi,el kavrama gücü ve hastalığın klinik seyrine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve metod: Çalışma Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı'nda kayıtlı 18 yaş üzeri Genişletilmiş Engelilik Durum Ölçeği (EDSS) skoru 3-6 olan toplam 34 MS hastası (17 kadın ve 17 erkek) üzerinde yürütülmüştür. Hastalara Akdeniz tarzı beslenmeye uygun bir beslenme eğitimi verilmiştir ve 8 hafta süreyle hastalar takip edilmiştir. Hastaların diyete uyumunun belirlenmesinde 11 maddelik Akdeniz Diyeti Skoru kullanılmıştır. Hastaların besin tüketim kayıtları, el kas gücü (EKG), ve deri kıvrım kalınlıkları (DKK) çalışmanın başında ve sonunda alınmıştır. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 45,20±7,33 yıl; başlangıç EDSS değerleri ortalama 4,23±0,81 ve Akdeniz Diyeti Skoru 28,62±8,11'dir. Hastaların başlangıç EDSS ve son EDSS skorlarının Akdeniz Diyeti Skoru ile ilişkili olmadığı görülmüştür (p<0,05). Çalışmanın başlangıcında ortalama sağ EKG 18,23±7,23 kg, sol EKG ise 16,11±3,59 kg olarak bulunmuştur; beslenme eğitiminden 8 hafta sonra ise, sağ EKG 23,22±5,33 kg ve sol EKG'nin ise 20,11±5,22 kg olduğu saptanmıştır (p<0.05). Çalışma başlangıcına göre A, D, E, K, tiamin, riboflavin, B6, pantotenik asit vitaminlerinin tüketimleri çalışma sonunda artış göstermiştir (p<0.05); ancak tüm vitaminlerin diyet referans değerlerine (DRV) göre günlük gereksinimleri hastalar tarafından karşılanamamıştır. Hastaların, A vitamini değerleri ile EDSS değerleri arasında pozitif yönde orta büyüklükte anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0.34, p=0.01). Aynı zamanda katılımcıların D vitamini değerleri (4.56±3.14) ile EDSS değerleri (4.13±0.81) arasında pozitif yönde zayıf anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0.29, p=0.03). Hastaların A, K vitamini, riboflavin ve pantotenik asit değerleri ile sağ ve sol EKG, deri kıvrım kalınlığı ölçümleri (biceps, triseps) arasında pozitif yönde zayıf anlamlılık gözlemlemiştir (r=0.30, p=0.01). Diğer değişkenler açısından bireyler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Çalışma sonucunda MS hastalarında Akdeniz Diyet ile uyumlu beslenme eğitimi EKG ölçümlerini olumlu etkilemiştir. EDSS skorundaki azalma eğilimi; Akdeniz tarzı beslenmenin tüm besin öğelerinin karşılanmasını artırmış olmasından dolayı olabilir. MS hastalarında diyet kalitesinin artırılması hastaların engellilik göstergelerinden biri olan kas gücünde de önemli artışlar sağlaması nedeniyle diyetisyenler tarafından beslenmenin sıkı takip edilmesi gerekmektedir. Anahtar Sözcükler: El kavrama gücü; Multipl Skleroz, Akdeniz diyeti.