Kamu kurum ve kuruluşlarında sıfır atık uygulamalarının ISO 14001 çevre yönetim sistemi standardı kapsamında yürütülmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMÜRHAN AY

Danışman: Andaç Akdemir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ekonomik, sosyal ve nüfus yönünden artan ve gelişen dünyanın önemli problemlerinden biri, katı atıkların miktarlarının ve çeşitlerinin artmasıdır. Gelişmeye paralel olarak evsel ve endüstriyel atıkların hızla artması sonucunda bu atıkların bertarafı da büyük çevre problemlerine sebebiyet vermektedir. Bu sorunu çözmek için ülkemizde ilk kez Sıfır Atık kavramı ortaya atılmıştır. Sıfır Atık kavramı, atık yönetim hiyerarşisini (önleme, azaltma, tekrar kullanım, geri dönüşüm, enerji geri kazanım ve bertaraf) benimser. Sıfır atıkla; atıkların kaynağında oluşmasının engellenmesi, engellenemeyen atıklar için geri kazanımın sağlanması ve nihayetinde değerlendirilemeyen atıkların çevreye zarar vermeden bertarafı amaçlanır. Bu çalışmada,Sıfır Atık ve ISO 14001 Çevre Yönetim Sisteminin ilk kez birlikte yürütüldüğü Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı merkez binası seçilmiştir. Bakanlık uygulamaları ile atık verileri incelenmiş ve sıfır atık uygulamalarının yürütülmesine çevre yönetim sisteminin sağladığı faydalar değerlendirilmiştir. ISO 14001 belgesi alınmadan önceki 2015-2019 yılları arasında 3 yılın toplamı olarak 274774 kg/yıl atık ve belgenin alındığı 2019-2022 yılları arasında toplam 232072 kg/yıl atık ile % 15,5lik bir azalma gözlenmiştir. Bu azalmanın atık kompozisyonuna göre dağılımları; kağıt, plastik, metal, cam ve organik için sırasıyla % 79.19, % 94.21, % 88.6, % 92.88 ve % 72.48 olarak tespit edilmiştir.ISO 14001 belgesinin alındığı 2019-2022 yılları içerisindeki atık kompozisyonları genel olarak özellikle kağıt, plastik, metal, cam ve organik atık için % 50 den fazla azalma şeklindedir. Bu azalmalarda ISO 14001 belgesinin alınmasının etki faktörü yüksektir. Ayrıca kalite belgesinin alınmasından sonraki 2019-2022 yılları arasında kompost üretiminde % 97.70'lik bir azalma söz konusu olmuştur. Çalışma göstermiştir; Sıfır Atık Yönetimi ISO 14001 ile birlikte değerlendirildiğinde atık minimizasyonunda çok büyük sağlamaktadır.