Kıssa-i Anter (K. 889 birinci cilt 1a-150b)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA KARAGÖZ
Danışman: Yavuz Bayram
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamız, Topkapı Sarayı Kütüphanesinde bulunan K.889 numaralı yazma eserin 1a-150b sayfaları arasını ihtiva etmektedir. Bu eser, Anter bin Şeddâd'ın kahramanlıklarını anlatan destansı hikâyelerden oluşmaktadır. Anter bin Şeddâd'ın 6. yüzyılda yaşadığı düşünülmektedir. Nitekim incelediğimiz bu eserde 6. yüzyıldaki Arap kültürü hakkında da bilgiler yer almaktadır. Çevrildiği 16. yüzyıl Türkçesinin özelliklerini taşıyan, kelime hazinesi bakımından zengin olan bu eser, başkahramanının Anter olduğu hikâyelerden meydana gelmektedir. Bu hikâyelerden bazıları kronolojik zaman diliminde, bazıları ise geri dönüşler şeklindedir. Hikâyelerin genelinde bir anlatıcı bulunmaktadır ve bu anlatıcı, zaman zaman hikâyenin akışı içerisine girerek açıklamalar yapmakta, bilgiler vermektedir. Metni kaleme alan "ravi eydür, ravi rivayet ider" ifadelerini kullanmıştır, fakat kim olduğu belli değildir. Kıssa-i Anter'de Anter'in cariyeden doğduğu için köle sayılması, kabile içinde hor görülmesi, babasının Anter'i kendi nesebine kabul etmemesi sonucunda sevdiği kız olan Able'ye kavuşamaması anlatılmaktadır. Anter'den savaş zamanında medet uman kabilesi, savaştan sonra Anter'e vadettiklerini yerine getirmemektedir. Bir kahraman ve çok güçlü bir şair olan Anter, kölelikten kurtulmayı ve hür olmayı yalnızca Able'ye kavuşmak için istemektedir. Çünkü dönemin Arap kaide ve kuralları, bir kölenin hür ve seçkin biriyle evlenmesine müsaade etmemektedir. Ele aldığımız çalışma üç bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde Anter bin Şeddâd'ın hayatı ana hatlarıyla incelenmiştir. İkinci bölümde metin üzerinde inceleme yapılmış; olay örgüsü, şahıs kadrosu, ülke, memleket isimleri vb. tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde incelememize konu olan K. 889 numaralı yazma eserin şekil özellikleri, transkripsiyonlu metni yer almaktadır. Sonuç bölümünde de bu çalışma sonucunda elde ettiğimiz bilgiler ana hatlarıyla değerlendirilmiştir.